نحوه سرنگونی اف-۱۴ ایرانی توسط میراژ اف-۱ عراقی در جنگ تحمیلی

نحوه سرنگونی اف-۱۴ ایرانی توسط میراژ اف-۱ عراقی در جنگ تحمیلی, از زمان جنگ ویتنام، به ندرت شاهد بودهایم که جتهای جنگنده آمریکایی در درگیریهای هوا به هوا توسط جتهای ساخت شوروی سرنگون شوند. با این حال، میراژ اف-۱ ساخت فرانسه دستکم پنج جنگنده آمریکایی را در تاریخ خود ساقط کرده است.

هیچ اف-۱۵ ای در نبرد هوایی سقوط نکرده و تنها یک مورد سقوط تاییدشده اف-۱۶ در یک درگیری هوا به هوا وجود دارد که توسط میراژ ۲۰۰۰ ( ۲۰۰۰) فرانسوی انجام شده است. در عملیات طوفان صحرا نیز، میراژ اف-۱ها از توانمندترین هواپیماهای در اختیار عراق بودند. میراژ اف-۱؛ ترسناکترین جنگنده فرانسوی داسو میراژ اف-۱ یکی از قدرتمندترین جتهای جنگنده دوران خود بود که به عنوان جانشین خانواده میراژ ۳ طراحی شده بود.

این هواپیما برای اولین بار در سال ۱۹۶۶ پرواز کرد و از سال ۱۹۷۳ در نیروی هوایی فرانسه به خدمت درآمد. فرانسویها تا سال ۲۰۱۴ از این جنگنده استفاده کردند و در نهایت آن را با میراژ ۲۰۰۰ جایگزین نمودند. کمین زدن و سرنگونی چهار فروند اف-۱۴ تامکت ایرانی میراژ اف-۱ پاسخ عراق به اف-۱۴ تامکتهای پیشرفته ایران بود که درست پیش از انقلاب ۱۳۵۷ به تهران تحویل داده شده بودند.

این جنگندهها به ایران برتری کیفی چشمگیری نسبت به ناوگان عراقی داده بودند، چرا که ایران در آغاز جنگ نزدیک به ۴۵۰ فروند جت جنگنده شامل اف-۱۴، اف-۴ و اف-۵ آمریکایی داشت. برای خلبانان عراقی، اف-۱۴ ایرانی تنها یک دشمن معمولی نبود، بلکه نماد ترس و وحشت بود. با راداری که همهچیز را میدید و موشکهایی که از فاصلههای دور شکار میکردند، تامکت در دل نیروهای بغداد وسواس ایجاد کرده بود.

مقابله با اف-۱۴ به یک چالش فکری برای عراق تبدیل شده بود. در طول جنگ هشت ساله، اف-۱۴ ترسناکترین جنگنده ایران بود که بر تمام جتهای شوروی در اختیار عراق برتری داشت. رادار قدرتمند و موشکهای دوربرد این جنگنده باعث میشد هواپیماهای عراقی یکییکی در میانه آسمان هدف قرار گیرند. عراق برای مقابله با تامکتها، از میراژ اف-۱ایکیو بهره برد. خلبانان عراقی که از حملات اف-۱۴ها خسته شده بودند، یک تاکتیک هوشمندانه تدوین کردند.

بر اساس گزارش ایر پاور، در ۱۵ نوامبر ۱۹۸۱، میراژهای عراقی با استفاده از رادارگریزی در ارتفاع پایین، هماهنگی با میگ-۲۳ و موشکهای سوپر ۵۳۰، یک جفت اف-۱۴ ایرانی را بر فراز اهواز در کمین گرفتند و اولین رکورد جهانی سرنگونی اف-۱۴ را ثبت کردند.

جنگندههای آمریکایی ساقطشده توسط میراژهای فرانسوی ایر پاور میافزاید این تاکتیک که با نامکد زرافه شناخته میشد، شامل داماندازی اف-۱۴ها با طعمه و کمین زدن توسط میراژ اف-۱ در ارتفاع پایین بود. این روش منجر به سرنگونی چهار فروند تامکت ایرانی بین سالهای ۱۹۸۱ تا ۱۹۸۸ شد. این پیروزی آنقدر برجسته بود که ایرانیها مدتی از انجام ماموریتهای گشت هوایی در مناطق خاص خودداری کردند.

عملیات طوفان صحرا و سرنگونی میراژها در جنگ خلیج فارس، میراژ اف-۱ها دومین جنگنده پرتعداد نیروی هوایی عراق (پس از میگ-۲۱) بودند. اف-۱۵ ایگلهای آمریکایی موفق شدند ۶ فروند از آنها را در نبردهای هوایی سرنگون کنند. همچنین یک نسخه جنگ الکترونیک اف-۱۱۱ آردوارک یک پیروزی در برابر میراژ عراقی کسب کرد.

یک اف-۱۱۱ایاف غیرمسلح باعث شد یک میراژ اف-۱ایکیو عراقی در حین تعقیب با زمین برخورد کند که تنها پیروزی ثبتشده توسط اف-۱۱۱ آردوارک بود. بر اساس شبکه امنیت پرواز، یک اف-۱۱۱ایاف دیگر در حین مانور فرار سقوط کرد چون به اشتباه توسط یک اف-۱۵ آمریکایی هدف قرار گرفت (خلبان سروان داگلاس ال. برادت و همکارش سروان خلبان پل آر. آیچنلاوب هر دو کشته شدند).

خلبانان اف-۱۱۱ میدانستند رادار یک جنگنده نسل جدید رویشان قفل شده، اما نمیتوانستند تشخیص دهند آیا اف-۱۵ دوستانه است یا میراژ دشمن. با گمان تعقیب توسط میراژ، مانور دفاعی شدید انجام دادند و با زمین برخورد کردند. ناوگان پیش از جنگ عراق متشکل از ۸۸ فروند میراژ اف-۱ بود که پس از عملیات طوفان صحرا به شدت کاهش یافت (تنها ۲۳ فروند باقی ماند).

تعداد زیادی صدمه دیدند یا نابود شدند و ۲۴ فروند نیز برای فرار از نابودی به ایران پریستند. ایرانیها این هواپیماها را مصادره کردند و امروزه در ایران در خدمت هستند (اگرچه میزان قابلیت پرواز و آمادگی رزمی آنها قابل بحث است). ساقط کردن سوپر سابر ترکیهای توسط میراژ عراقی بر اساس گزارش دی اوویشنیست، در سپتامبر ۱۹۸۳، دو جنگنده قدیمی اف-۱۰۰اف سوپر سابر ترکیه حریم هوایی عراق را نقض کردند.

در پاسخ، یک میراژ اف-۱ایکیو عراقی موشکی سوپر ۵۳۰اف-۱ را به سمت آنها شلیک کرد. یکی از اف-۱۰۰افهای ترکیه (شماره سریال ۵۶-۳۹۰۳) در دره زاهو نزدیک مرز هدف قرار گرفت و سقوط کرد. خلبانان جان سالم به در بردند و به ترکیه بازگشتند. این رویداد سالها پنهان ماند. سوپر سابر در دهه ۱۹۵۰ توسط شرکت نورث امریکن طراحی شده بود.

میراژ ۲۰۰۰؛ تنها عامل شکست هوایی اف-۱۶ ساقط شدن یک جنگنده آمریکایی ترکیهای توسط جت فرانسوی در یک درگیری مرزی در سال ۱۹۹۶، این بار به نفع یونان تکرار شد. این حادثه پس از نقض حریم هوایی یونان نزدیکی جزیره کیوس توسط یک اف-۱۶ ترکیهای رخ داد. میراژ ۲۰۰۰ایجیام یونانی موشکی آر.۵۰۰ ماجیک شلیک کرد و اف-۱۶دی بلوک ۴۰ ترکیه (شماره سریال ۹۱-۰۰۲۳) را سرنگون نمود.

در آمارهای معروف، اف-۱۵ ایگل هرگز در یک درگیری هوا به هوا شکست نخورده است. با این حال، عراقیها ادعا کردند دو اف-۱۵ را در نبرد هوایی سامورا در جنگ خلیج فارس سرنگون کردهاند (هر دو به پایگاه بازگشتند). تا امروز، اف-۱۵ رکورد ۱۰۴ پیروزی هوایی بدون هیچ خسارتی دارد.

اگر حادثه ۱۹۹۶ بین یونان و ترکیه نبود، اف-۱۶ نیز رکورد بینقص در پیروزیهای هوایی داشت (هرچند ادعاهای سرنگونی اف-۱۶ توسط جتهای شوروی وجود دارد، اما شواهد قانعکنندهای برای اثبات آنها وجود ندارد).