الن ویک ۲: شاهکاری که مرز بازی و هنر را فرو ریخت

ایده اینکه یک بازی ویدیویی می‌تواند تجلی مطلق خلاقیت یک یا چند صد ذهن شگفت‌انگیز باشد، تا چند سال پیش غیر‌ممکن به نظر می‌رسید. مباحث ساده‌انگارانه درباره اینکه آیا ویدیو گیم هنر محسوب می‌شود یا خیر، همچنان در برخی محافل ادامه دارد و عده‌ای آن را تنها ابزاری برای سرگرمی یا فرار از واقعیت می‌دانند. اما اکنون که درباره اثری چون الن ویک ۲ صحبت از تجلی هنر خالص می‌شود، بهتر است همانند سازندگان این بازی، ادعا‌های ساده را کنار بگذاریم و با صراحت به سراغ یک مقصد متعالی برویم.

بازی تازه سم لیک یک اتفاق نادر و حتی غیر‌ممکن است؛ نوعی هنر والا که نمی‌تواند در کالبد حقیقت جای بگیرد. اینکه چنین اثری پس از سال‌ها تلاش، صدها و حتی هزاران نیروی انسانی، می‌لیون‌ها دلار سرمایه‌گذاری و هزاران ساعت خودآزاری استعداد‌های برتر صنعت، بالاخره از اتاق تاریک الن ویک خارج شده و به دست ما رسیده، دستمایه‌ای از معجزه محسوب می‌شود.

در دنیایی که سرمایه‌گذاران و افراد قدرتمند افسار هنرمندان را در دست گرفته‌اند و این تفتیش عقاید گسترده در حال خاموش کردن چراغ خلاقیت و آزاداندیشی است، افرادی چون سم لیک، هیدئو کوجیما، می‌ازاکی و چند نام برجسته دیگر، نقش آخرین جنگجویان و شوالیه‌های جبهه هنر واقعی را ایفا می‌کنند. آن‌ها برای هنر، به عنوان والا‌ترین شکل ابراز وجود و احساسات انسانی، مبارزه می‌کنند و این مبارزه به نظر مقدس می‌رسد.

<figure class="wp-block-gallery has-nested-images columns-2 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex"

سم لیک و همکارانش از زمان عرضه بخش اول الن ویک در سال ۲۰۱۰، رویای ساخت دنباله‌ای را در سر می‌پرورانند که بتواند انقلابی در دوران خود ایجاد کند. این رویا تنها برای حل گره‌های ذهنی و وسواس لیک در نوشتن پایان داستان نبود؛ لیک می‌خواست دریاچه بازی اول را به اقیانوسی عمیق تبدیل کند و انجام این کار چیزی جز ایستادگی جانانه در برابر آنتروپی کائنات نیست. جهانی که روز به روز، آهسته اما پیوسته، به سمت نابودی و هرج‌ومرج می‌رود؛ جامعه‌ای که هر سال کمتر از سال قبل به ارزش‌های انسانی و مظاهر متعالی هنر بها می‌دهد؛ مخاطبانی که سرگرمی لحظه‌ای و پمپاژ دوپامین را به شگفتی تأثیر عمیق ترجیح می‌دهند؛ و صنعتی که روح کاپیتالیسم را بغل کرده و بقای خود را به رشد اقتصادی بدون مرز گره زده است.

در زمان معرفی بازی نه‌چندان موفق، سم لیک صراحتا اعلام کرد که ساخت دنباله الن ویک به نوعی کنسل شده، زیرا بازی نخست به اندازه کافی درآمدزایی نداشت. در اینجا اعضای رمدی فهمیدند که خود در شرایطی کاملا ویدیو گیمی گیر کرده‌اند شخصیت اصلی هدفی دارد، اما مسیر پیش‌روی او با یک درب آهنی بزرگ و خاکس‌تری مسدود شده. او چاره‌ای ندارد جز اینکه از مسیر اصلی خارج شده و به جستجوی کلید آن در بپردازد. احتمالا زمان زیادی از دست برود، اما دو امر مسلم است اول، تنها راه رسیدن به مقصد از این درگاه خاص می‌گذرد و چاره‌ای جز همراه شدن با امواج سرنوشت نیست؛ دوم، شخصیت ما با کشف محیط و روبرو شدن با خطرات و چالش‌های تازه، به موجودی والا‌تر و با لیاقت‌تر تبدیل می‌شود. رمدی، قهرمان این داستان، ابتدا تلاش ناموفقی با داشت و سپس بازی تبدیل به کلیدی شد که سم لیک و دوستانش را به مقصد مهم نزدیک کرد.

با عرضه در سال ۲۰۱۹ مجددا نام رمدی را بر زبان‌ها انداخت و با وجود نقص‌های فرا‌وان، پتانسیل استودیو فنلاندی را به خوبی نشان داد. کمتر از یک سال بعد، شرکت عظیم اپیک گیمز که با درآمد بی‌پایان فورتنایت آزادی مالی گسترده‌ای دارد، به دنیای متصل رمدی توجه کرد و نتیجه انعقاد قراردادی برای گسترش دو بازی ویدیویی بود. اپیک گیمز حمایتی مالی از پروژه الن ویک ۲ بر عهده گرفت تا سم لیک با خیال راحت‌تر تأثیر رویایی خود را خلق کند.

با این حال، تمام وقایع مذکور تنها آغاز داستان برای رمدی بود؛ اولین قدم‌ها برای رسیدن به جام مقدس. داستان الن ویک ۲ و شخصیت اصلی آن به خوبی نشان می‌دهد که رمدی نیز درست مانند مخلوق قابل ستایش خود، در قلمروی جنون و دنیای تاریک خلاقیت گم شده است. وقتی تک‌تک جنبه‌های الن ویک ۲ را واکاوی می‌کنیم، می‌فهمیم سازندگان همه آنچه در وجود داشته‌اند را با عشقی فرا‌زمینی در سازه بازی تزریق کرده و همچنان به شکلی مازوخیسمی مفهوم بی‌نقص را جستجو کرده‌اند.

شکی نیست که افراد گوناگون می‌توانند نکاتی درباره این بازی بیان کنند که نشان دهد ماجراجویی الن ویک و ساگا اندرسون به عنوان یک فرم هنری، آنچنان هم بدون نقص نیست؛ حتی از منظر بزرگ‌ترین هنرمندان و فلاسفه تاریخ، چیزی به نام بی‌نقص وجود ندارد. با تمام این اوصاف، من فکر می‌کنم حداقل دیدگاه یک هنرمند کمال‌گرا چون سم لیک از ابتدا این بوده که همه ایده‌ها و افکار شگفت‌انگیز خود را به بهترین شکل ممکن در بازی پیاده کند. بر همین اساس، رمدی تلاش کرده مفهوم پرفکشن را در ذهن پرورش دهد و در نهایت به چیزی بسیار نزدیک به آن برسد.

اکنون برای درک عمیق اینکه پرورش چنین تفکری برای یک هنرمند چگونه است، باید به قهرمان داستان الن ویک ۲ مراجعه کنیم. الن، به عنوان یک نویسنده بزرگ، محکوم است بنویسد و بنویسد و بنویسد. این فرآیند جان‌کاه طی ۱۳ سال، مملو از تاریکی و شکنجه روحی، همچنان به فرجام مورد نظر نمی‌رسد. الن باید داستان بی‌نقص خود را به رشته تحریر درآورد تا از مکان تاریک نجات یابد. اما آیا یک هنرمند واقعی می‌تواند غیر از خودخوری و تشریح افکار خودش کاری انجام دهد؟ در نظر یک هنرمند، هیچ اثر، جمله، طرح، تصویر، بیت یا سمفونی‌ای نمی‌تواند به طور کامل حق نوشته را ادا کند. این اندیشه تاریک و بدبینانه هیچ ریشه منطقی و واقعی ندارد و زاییده اذهانی است که بیش‌تر از حد رشد کرده‌اند، بیش‌تر از حد دیده‌اند، بیش‌تر از حد توانایی کرده‌اند، بیش‌تر از حد شنیده‌اند، بیش‌تر از حد فهمیده‌اند…

الن ویک برای پایان دادن به کابوس چندساله‌اش راهی جز شکست اهریمن درونی و کنار آمدن با حقایق دنیای اطرافش نداشت. اگر هنر‌مندی نتواند با این حقیقت کنار بیاید که چیزی به نام بی‌نقص وجود ندارد، عملا نمی‌تواند هیچ تأثیر هنری‌ای شکل دهد. او تا ابدیت در چرخه‌ای باطل برای یافتن جام مقدس می‌دود تا نهایتا یک روز خود را از بین ببرد. جنون، آخرین ایستگاه این قطار است.

اکنون من یقین دارم سم لیک و همکارانش نیز چنین سفری را تجربه کرده و سال‌ها با ایده‌های دیوانه‌وار و شیاطین دنیای هنر دست به گریبان شده‌اند. اینکه آن‌ها چگونه موفق شدند از طوفان ذهن‌های بی‌قرار خود جان سالم به در ببرند را نمی‌دانیم، اما اینکه الن ویک ۲ به بهترین شکل ممکن به هنردوستان هدیه شده، نشان می‌دهد هنرمندان رمدی از این نبرد بزرگ سربلند بیرون آمده‌اند.

هنرمندان، همان‌گونه که می‌گویند، همزمان قهرمان روشنی و منادی تاریکی هستند. تصمیمات و تلاش‌های آن‌ها در طول زمان مشخص می‌کند کدام جنبه در کارزار قلبشان بر دیگری چیره شده است. الن ویک ۲ احتمالا یک بازی تاریک و پر از خشونت و درد باشد، اما حاصل روشنی روح هنرمندانی است که برای یک ارزش قابل احترام و فرا‌موش‌شده می‌جنگند.

واکاوی الن ویک ۲ برای من یک عمر زمان خواهد برد و سخن گفتن درباره آن در یک مقاله، همانند تلاش برای جای دادن تایتانیک در جوی آب است. در نتیجه قلم را می‌گذارم تا بتوانم به راهی برای خروج از مکان تاریک ذهن خودم فکر کنم؛ یقینا به گمان زیاد آن راه را می‌شناسم…

هنر، تنها راه گریختن است.