به گزارش اصفهانیا طرح اتصال کارت بانکی به کد ملی برای کنترل خرید نان، اگر پیش از شفافسازی زنجیره آرد اجرا شود، بار نظارت را از حلقههای اصلی توزیع به سفره خانوارها منتقل میکند. دولت هدف را جلوگیری از خریدهای نامتعارف اعلام کرده که در اصل درست است، اما ابزار انتخابشده متناسب با محل وقوع فساد نیست. آمارهای سامانه هوشمند نان نشان میدهد کمتر از یک درصد افراد، حدود پانزده درصد کل آرد یارانهای کشور را به خود اختصاص دادهاند.
ابعاد رانت در بالادست زنجیره
شورای آرد و نان کشور دویست و هشتاد تا دویست و نود هزار کد ملی با خریدهای نامتعارف شناسایی کرده است. مواردی چون مصرف دوازده هزار و پانصد کیلوگرم آرد در یک ماه یا استفاده از صد کارت بانکی برای خرید نان، نشاندهنده شبکهای سازمانیافته است که آرد یارانهای را به خوراک دام، واحدهای شیرینیپزی یا تراکنشهای صوری هدایت میکند. یارانه گندم، آرد و نان سالانه دویست و پنجاه هزار میلیارد تومان برآورد میشود که بیشترین انحراف در گلوگاههای بالادستی رخ میدهد، نه در مصرف متعارف خانوارها. سرانه مصرف نان در ایران حدود صد و چهل تا صد و هفده کیلوگرم در سال است که اگرچه سی و هفت درصد بالاتر از میانگین خاورمیانه است، اما در محدوده مصرف طبیعی قرار دارد و بهخودیخود نشانه تخلف نیست.
تورم نان و تخلفهای صنفی
قیمت نان در یک سال گذشته رشد بیسابقه داشته است. بر اساس آمار بانک مرکزی، تورم نان و غلات در اسفند ۱۴۰۴ به حدود صد و چهل درصد رسیده و در اردیبهشت ۱۴۰۵ رکورددار تورم شده است. در تهران، قیمت نان از بهار ۱۴۰۴ تا خرداد ۱۴۰۵ بیش از دو و چهار دهم برابر شده است. همزمان، مدیرکل تعزیرات حکومتی تهران از تشکیل بیست و دو هزار و سیصد و نود پرونده تخلف نانوازی از ابتدای ۱۴۰۵ خبر داده که جریمهای معادل نهصد و هفتاد میلیارد تومان و پلمب یکصد و ده نانوایی در پی داشته است. این آمار واقعیت کلیدی را آشکار میکند تخلف در زنجیره نان عمدتا در حلقههای صنفی و توزیع رخ میدهد، نه در لحظه خرید خانوار.
تحلیل میدانی نشان میدهد که وقتی صد هزار نفر تنها پانزده درصد منابع را کنترل میکنند، منطقیترین نقطه مداخله، همان دویست و هشتاد تا دویست و نود هزار کد ملی مشکوک است، نه اعمال محدودیت عمومی بر میلیونها خانوار عادی. فناوری باید در مبدأ کار کند، نه در مقصد. در مازندران نیز اختلاف پنج هزار تنی میان آرد آزاد مورد نیاز واحدهای صنفی و خرید ثبتشده، شاهد دیگر انحراف است. معاون اقتصادی استانداری اعلام کرده قنادیها و واحدهای نان فانتزی باید ماهانه شش هزار و پانصد تن آرد آزاد خریداری کنند، اما تنها هزار و پانصد تن خرید ثبت شده دارند. در اصفهان از میان چهاردهصد واحد فعال نانوایی، چهارصد واحد به صورت آزادپز فعالیت میکنند و به دلیل کسر سهمیه آرد دولتی، خرید مردم به سمت این واحدها رفته و مواردی از قاچاق آرد دولتی هم کشف شده است.
مسیر عدالت در سیاستگذاری
نظارت دیجیتال زمانی ارزشمند است که ابتدا مسیر پول، گندم و آرد را شفاف کند، سهمیه کارخانهها و شرکتهای حمل را رصد کرده و سپس به سراغ مصرفکننده نهایی برود. نان مردم نباید قربانی ناکارآمدی نظام توزیع شود. عدالت در سیاستگذاری نان با شمردن تعداد نانهای خریداریشده توسط مردم محقق نمیشود؛ با اطمینان از رسیدن یارانه به مصرفکننده واقعی و بستن گلوگاههای رانت در بالادست زنجیره محقق میشود.

ممکن است بپسندید
پرداخت مستقیم حقوق آبان نیروهای شرکتی در سه دستگاه اجرایی آغاز شد؛ طرح به تدریج گسترش مییابد
سپاه و بسیج طرح هزار مگاوات خورشیدی را در اراضی مازاد پادگانها آغاز کردند
نرخنامه جدید کالاهای اساسی در اصفهان منتشر شد؛ بازرسی اصناف: هرگونه افزایش قیمت تخلف محسوب میشود
وزیر جهاد کشاورزی: نان سهمیهبندی نمیشود، ذخایر کالاهای اساسی از سالهای عادی بیشتر است
حذف اعتبارسنجی وام مسکن؛ تسهیلات در کمتر از سه روز به دست متقاضیان میرسد
