استاد ادبیات کودک: برنامه‌ریزی نظام‌مند برای معرفی اسطوره‌های ایرانی به کودکان ضروری است

استاد ادبیات کودک: برنامه‌ریزی نظام‌مند برای معرفی اسطوره‌های ایرانی به کودکان ضروری است

به گزارش اصف‌هانیا، مریم جلالی استاد دانشگاه رشته ادبیات کودک و نوجوان در گفت‌وگویی با ایسنا بر ضرورت انتقال اسطوره‌های ملی به نسل جوان به عنوان بخشی از هویت فرهنگی تأکید کرد.

این استاد دانشگاه بیان داشت که اسطوره‌ها محتوای فرهنگی جامعه محسوب می‌شوند و هر آنچه تمایز فرهنگی ایجاد می‌کند و شناسنامه خاص فرهنگی یک جامعه را می‌سازد، در این دسته قرار می‌گیرد. به همین دلیل چنین محتوایی می‌تواند بر هویت ملی فرهنگی کودکان به عنوان مخاطب تأثیرگذار باشد.

جلالی افزود که اسطوره‌ها کده‌ای ماندگار فرهنگی هستند و نوشتن درباره آن‌ها یکی از شیوه‌های انتقال است، لذا شایسته است به عنوان می‌راث ملی و فرهنگی اطلاعات مربوط به اسطوره‌ها به نسل جوان انتقال داده شود.

در خصوص اینکه آیا اسطوره‌ها می‌توانند به نیاز‌های کودکان امروزی پاسخ دهند، او توضیح داد که در زمینه اقتباس از اسطوره‌ها در ادبیات کودک و نوجوان تنها نوشته‌هایی موفق خواهند بود که بر نیاز‌ها و خواسته‌های مخاطب کودک و نوجوان استوار باشند. توجه به سه نیاز اصلی کودکان شامل تقویت هویت اجتماعی و فردی، ایجاد حس سرگرمی و لذت و آموزش غیر‌مستقیم مهارت‌ها می‌تواند این امر را محقق کند.

این استاد دانشگاه درباره جایگاه اسطوره در ادبیات کودک نیز گفت که اگرچه امروزه شاهد تالیف و اقتباس از داستان‌های اسطوره‌ای در کشورمان هستیم، اما واقعیت این است تعداد معدودی از آن‌ها نیز موفق بوده‌اند، در مجموع پرداختن به این کار ساده نیست. ماریا نیکولایوا معتقد است ساخت الگو‌های قابل قبول و پردازش داستان‌های اسطوره‌ای در ادبیات کودک کار بسیار دشواری است و محقق‌های بسیاری برای عملی کردن این کار سال‌ها روی متن و مخاطب تحقیق کرده‌اند.

وی ادامه داد که داستان‌های اسطوره‌ای از مفاهیمی هستند که در ابتدا مخاطب اصلی آن بزرگسالان بوده‌اند. بنابراین توجه به اسطوره‌ها در ادبیات کودک به مرحله ثبات رسیده اما تثبیت آن به چگونگی عملکرد نویسندگان بستگی دارد.

مریم جلالی درباره این‌که آیا همه اسطوره‌ها مناسب ادبیات کودک هستند، اظهار کرد که اگر قرار باشد همچنان تجویزی نگاه کنیم، هر موضوعی به طور کلی قابلیت طرح در ادبیات کودک را دارد، آن‌چه مهم است چگونگی ارائه آن موضوع و ارتباط‌گیری مخاطب با موضوع است. بنابراین در انتخاب اسطوره و کیفیت ارائه آن به کودکان و نوجوانان شرایط اجتماعی، تاریخی و فرهنگی حتی شرایط اقلیمی را نباید نادیده گرفت.

از منظر ملی او شخصا ترجیح می‌دهد کودکان سرزمینم با اسطوره‌های ملی ایرانی زود‌تر از هر اسطوره‌ای دیگر در جهان آشنا شوند. جلالی درباره این‌که به نظر کودکان ما اسطوره‌های غربی را بیش‌تر می‌شناسند تا اسطوره‌های ایرانی، بیان‌کرد که با قاطعیت نمی‌تواند در این باره حرف بزند اما می‌داند که برنامه‌ریزی اساسی برای تقویت توجه کودکان به اسطوره‌های ملی هنوز به شکل نظام‌مند صورت نگرفته است.

این استاد دانشگاه تأکید کرد که برنامه باید وجود داشته باشد و اجرای آن تحت هر شرایطی تداوم پیدا کند نه این‌که به شکل ناگ‌هانی شروع شود و در کوتاه‌مدت به آن بپردازند و بعد رهایش کنند. برنامه‌ای که در اجرا تداوم نداشته باشد فرقی با اجرا نشدن در آغاز ندارد. یادمان باشد، باور‌ها، زبان، ادبیات، عقاید و دین، حماسه‌ها، اسطوره‌های ملی و مذهبی، قومیت و مواردی از این قبیل عناصری به شمار می‌آیند که هویت فرهنگی هر جامعه را می‌سازند.

وی در پایان گفت که در حال حاضر کشور‌های غربی برای تحکیم هویت فرهنگی‌شان بر این موارد در حوزه ادبیات کودک تکیه کرده و بسیار هم هزینه می‌کنند چون خروجی آن باعث حفظ تداوم خودشان می‌شود. وقتی ما به شکل صحیح برای این کار برنامه‌ریزی نداشته باشیم طبیعی است که اسطوره‌های غربی جایگزین اسطوره‌های ملی ما شوند و انتظار ما از تداوم‌ها ممکن است مخدوش شود.