چرا ایالات متحده به ونزوئلا جنگنده اف-۱۶ فروخت؟_اصفهانیا

جنگنده F-16 Fighting Falcon برای سالیان متمادی محبوب ترین جت جنگنده غربی بوده است. در حالی که ایالات متحده تنها به کشورهایی که متحد یا شریک خود می‌داند تسلیحات پیشرفته می‌فروشد، ونزوئلا به علت در اختیار داشتن F-16‌های آمریکایی مقداری نزدیک است.

وقتی که روابط دو سرزمین زیاد بهتر می بود، ایالات متحده این هواپیماها را به ونزوئلا فروخت، اما از آن زمان، این جت ها محل مناقشه بین دو سرزمین بوده است. داستان فروش جنگنده های اف-۱۶ آمریکایی به ونزوئلا احتمالا یادآور رابطه با ایران در پیش از انقلاب و فروش جنگنده های آمریکایی F-14 Tomcat به ایران باشد که جایگاهی زیاد نزدیک به این سرزمین می بخشد.

یک دوران متفاوت

این جت ها وقتی به ونزوئلا فروخته شدند که جهان ژئوپلیتیک مکانی متفاوت از امروز می بود و وقتی که ونزوئلا و ایالات متحده از روابط زیاد بهتری برخوردار بودند. روابط ایالات متحده و ونزوئلا بعد از به قوت رسیدن هوگو چاوز در سال ۱۹۹۸ به شدت سقوط کرد و از آن زمان تا بحال در شرایطی زیاد بد و حداقلی مانده است.

F-16 ها در سال ۱۹۸۱ در دوران دولت رونالد ریگان در فضای جنگ سرد به ونزوئلا فروخته شد. در ژانویه ۱۹۸۱ ، واشنگتن پست در گزارشی نوشت: «دولت ریگان با فروش ۲۴ هواپیمای جنگنده F16 به ونزوئلا موافقت کرد که اولین تحویل این چنین تسلیحات پیشرفته ایالات متحده به یک سرزمین آمریکای لاتین در تقریباً یک دهه قبل و گامی مهم در کوششهای ونزوئلا برای پر کردن خلاء نفوذ در آمریکای لاتین خواهد می بود».

اف-۱۶های ونزوئلا

در این مقاله این چنین آمده است که در سال ۱۹۷۲، رئیس جمهور نیکسون حرف های می بود که فروش جت های جنگنده پیشرفته به کشورهای آمریکای لاتین می تواند به «گسترش اقتصادی صدمه رساند و بی ثباتی را افزایش دهد». در همان زمان فرانسوی ها به آرژانتین هواپیماهای جنگنده می فروختند. در شرایطی که سرنوشت کار خودش را می کند، سال سپس (۱۹۸۲)، آرژانتین به جزایر فالکلند دعوا کرد و از جت های فرانسوی خود برای مبارزه با انگلیسی ها منفعت گیری کرد (و یقیناً بازنده شد).

مقامات دولتی آمریکا در آن زمان فکر می کردند که فروش F-16 به ونزوئلا «به علت اهمیت فزاینده ونزوئلا به گفتن حمایتکننده سیاست ایالات متحده در السالوادور و دیگر نقاط آمریکای لاتین قابل توجیه است…». در آن زمان، نیروی هوایی ونزوئلا عمدتاً تجهیزبه میراژهای فرانسوی و جنگنده بمب افکن کانبرا بریتانیا می بود.

این اتفاق این چنین در دورانی رقم خورد که کوبا به‌گفتن قدرتمندترین نیروی هوایی در آمریکای لاتین شناخته می‌شد (امروزه نیروی هوایی این سرزمین به گفتن موزه جت‌های قدیمی شوروی در نظر گرفته می‌شود).

بر پایه این قرارداد، ونزوئلا ۵۰۰ میلیون دلار برای ۱۸ فروند F-16 و ۶ فروند F-16B پرداخت کرد (F-16B یک مدل آموزشی است). در ابتدا، ونزوئلا ۷۲ جت جنگنده از این نوع می خواست، اما محدودیت های بودجه ای، این عدد را به ۲۴ فروند افت داد. این اولین فروش F-16 به یک سرزمین در آمریکای لاتین می بود. سپس از آن، شیلی نیز جنگنده های آمریکایی F-16 را خریداری کرد و اکنون آرژانتین در حال خرید F-16 های قدیمی از دانمارک است.

یک خرید وفروش مسموم

بعد از این که روابط ایالات متحده و ونزوئلا به تیرگی گرایید، ونزوئلا هم چنان این جت های جنگنده را در اختیار داشت و ایالات متحده ماند و تعهداتی که بر پایه قرارداد باید انجام می داد. این قرارداد به ونزوئلا امکان خرید قطعات یدکی برای جت ها را از ایالات متحده می داد.

در سال ۲۰۰۵، گزارش شد که هوگو چاوز مدعی شده که ونزوئلا نمی تواند این جت ها را عملیاتی کند چون ایالات متحده قطعات یدکی شان را ارسال نکرده است. ایالات متحده با این ادعا که همیشه به قراردادهای دفاعی خود با ونزوئلا پایبند بوده و قطعات جایگزینی برای F-16 های این سرزمین ارسال کرده است، در روبه رو این ادعا ایستاد. این سرزمین خبرداد که قطعات یدکی در ۴ نوامبر همان سال تحویل ونزوئلا داده شد.

ونزوئلایی‌ها در جواب انها گفتند که آنها فقط قطعاتی را دریافت کرده اند که به جت‌ها اجازه پرواز می‌داد، اما قطعاتی برای ممکن کردن کارکرد تسلیحات دریافت نکردند (این قطعات شامل ارابه‌های فرود و صندلی‌های اجکتور می بود).

ونزوئلا تهدید کرد که F-16 را به دشمنان آمریکا خواهد فروخت

سی‌بی‌اس نیوز در سال ۲۰۰۶ گزارش داد که ونزوئلا با نقض قرارداد سال ۱۹۸۲، تهدید کرده که F-16 هایش را به دشمنان آمریکا همانند ایران خواهد داد. این تهدید در عکس العمل به ممنوعیت فروش تسلیحات به این سرزمین توسط ایالات متحده می بود. ونزوئلا این چنین تهدید کرد که این جنگنده ها را به کوبا یا چین خواهد فروخت. در نهایت، ونزوئلا هیچ زمان اف-۱۶هایش را نفروخت.

این چنین در مقاله ای از سی بی اس نیوز آمده است که ونزوئلا در حال بازدید خرید جت های روسی Su-35 است که ونزوئلا ادعا می کند “بهترین جنگنده های جت اکنون در جهان می باشند.” ونزوئلا در سال ۲۰۰۶ در نهایت ۲۴ فروند سوخوی Su-30MK2 روسی خریداری کرد و از آن زمان تا بحال هیچ جت جنگی فرد دیگر خریداری نکرده است (به غیر از جنگنده های سبک چینی).

نیروی هوایی ونزوئلا امروز

امروزه، ونزوئلا به عملیاتی کردن اف-۱۶ های خود ادامه می دهد، اما اشکار نیست که تا چه حدی عملیاتی می باشند. به ادعای Aeroflap، نزدیک به ۱۵ فروند اف-۱۶ ونزوئلایی عملیاتی باقی مانده اند و این جنگنده های فعال توسط یگان هوایی شماره ۱۶ نیروی هوایی ونزوئلا مستقر در پایگاه هوایی ال لیبرتادور اداره می شوند. در سال ۱۹۹۷ ، ونزوئلا تلاش کرد دو هواپیمای از دست رفته خود را جانشین کند. در ابتدا، ایالات متحده فروش دو فروند F-16 دیگر به این سرزمین را تایید کرد اما سپس این فروش را بلوکه کرد.

به نظر می رسد حداقل برخی از این اف-۱۶های ونزوئلایی عملیاتی می باشند، در حالی که نیروی هوایی ونزوئلا در مارس ۲۰۲۴ در پستی توئیتری که آنها یک هواپیمای ناشناسی که حریم هوایی این سرزمین را نقض کرده می بود، با منفعت گیری از F-16 سرنگون کرده است. این پست این چنین ویدئویی از این جت در حال منفعت گیری از توپ هایش را نشان می داد.

جنگنده های فعال نیروی هوایی ونزوئلا

حداقل سه فروند F-16 ونزوئلا نیز اخیراً تمرین پرتاب موشک هوا به هوا با موشک های AIM-6L Sidewinder و Rafael Python 4 را انجام داده اند. صرف نظر از قابلیت پرواز این جنگنده ها، ونزوئلا به علت روابط ضعیف با ایالات متحده نتوانسته است F-16 های خود را ارتقا دهد.

این چنین گمان می رود ونزوئلا دارای ۲۲ فروند هواپیمای رزمی آموزشی چینی از نوع Hongdu K-8 باشد. ستون فقرات ناوگان رزمی عملیاتی نیروی هوایی ونزوئلا به گمان زیادً ۲۱ فروند Su-30 Flanker ساخت روسیه است (سه فروند در سوانح از بین رفتند). در این مورد نیز، با دقت به مشکلات عمیق اقتصادی ونزوئلا در دهه قبل، می توان گمان زد که این جت ها در چه وضعیتی از عملیاتی بودن می باشند.