گردشگری ماهیگیری؛ فرصتی اقتصادی برای ایران

فرهاد معینی زاده-کارشناس ارشد محیط زیست: گردشگری ماهیگیری (Fishing Tourism) یکی از شاخه‌های نوظهور و پرسود صنعت گردشگری است که در سال‌های تازه دقت تعداد بسیاری از کشورها را به خود جلب کرده است. این نوع گردشگری نه تنها به گفتن یک فعالیت تفریحی و ورزشی محبوبیت دارد، بلکه به گفتن منبع درآمدی پایدار برای جوامع محلی و حفاظت از محیط زیست نیز شناخته می‌شود. با دقت به تنوع اقلیمی و زیستی ایران، این سرزمین می‌تواند به یکی از قطب‌های مهم گردشگری ماهیگیری در جهان تبدیل شود.

کشورهای تعداد بسیاری در سراسر جهان از گردشگری ماهیگیری به گفتن یک منبع درآمدی مهم منفعت گیری می‌کنند. برخی از کشورهای پیشرو در این عرصه عبارت هستند از:

۱. ایالات متحده آمریکا: با داشتن رودخانه‌ها، دریاچه‌ها و سواحل گسترده، آمریکا یکی از بزرگ‌ترین بازارهای گردشگری ماهیگیری را دارد. در سال ۲۰۲۱، صنعت ماهیگیری تفریحی در آمریکا بیشتر از ۵۰ میلیارد دلار درآمد تشکیل کرد و بیشتر از ۸۰۰ هزار شغل مستقیم و غیرمستقیم تشکیل نمود.

۲.  کانادا: کانادا با داشتن منبع های آبی غنی و گونه‌های متنوع ماهی، مقصدی محبوب برای ماهیگیران تفریحی است. درآمد حاصل از گردشگری ماهیگیری در کانادا سالانه نزدیک به ۸ میلیارد دلار تخمین زده می‌شود.

۳. نروژ: نروژ به علت داشتن آب‌های سرد و ماهی‌های سالمون و قزل‌آلا، یکی از مقاصد برتر ماهیگیری در اروپا است. این سرزمین سالانه بیشتر از ۱ میلیارد دلار از این صنعت درآمد دارد.

۴.  استرالیا: استرالیا با داشتن صخره‌های مرجانی و آب‌های گرمسیری، مقصدی ایده‌آل برای ماهیگیری در دریا است. درآمد سالانه این سرزمین از گردشگری ماهیگیری نزدیک به ۳ میلیارد دلار است.

گردش مالی و اثرات مثبت گردشگری ماهیگیری را می توان در موارد زیر خلاصه کرد:

•  درآمدزایی: بر پایه گزارش سازمان جهانی گردشگری (UNWTO)، صنعت گردشگری ماهیگیری سالانه بیشتر از ۱۰۰ میلیارد دلار درآمد جهانی تشکیل می‌کند.

• اشتغال‌زایی: این صنعت به تشکیل شغل‌های مستقیم (همانند راهنماهای ماهیگیری، هتل‌ها و رستوران‌ها) و غیرمستقیم (همانند تشکیل تجهیزات ماهیگیری) پشتیبانی می‌کند.

• حفاظت از محیط زیست: گردشگری ماهیگیری مسئولانه می‌تواند به نگه داری گونه‌های ماهی و اکوسیستم‌های آبی پشتیبانی کند. تعداد بسیاری از کشورها با اجرای قوانین سختگیرانه و آموزش ماهیگیران، از منبع های آبی خود محافظت می‌کنند.

• جذب توریست: گردشگری ماهیگیری به جذب گردشگران علاقه‌مند به طبیعت و فعالیت‌های ورزشی پشتیبانی می‌کند و علترونق مناطق محلی می‌شود.

گردشگری ماهیگیری در ایران؛ فرصتی ناشناخته

ایران با داشتن تنوع اقلیمی بی‌نظیر، چهار فصل بودن و گونه‌های متنوع ماهی، پتانسیل بالایی برای گسترش گردشگری ماهیگیری دارد. با این حال، این صنعت در ایران تا این مدت به طور کامل شناخته نشده و مورد منفعت‌برداری قرار نگرفته است.

۱. تنوع گونه‌های ماهی: ایران دارای بیشتر از ۱۶۰ گونه ماهی آب شیرین و دریایی است، از جمله قزل‌آلا، ماهی سفید، ماهی کپور و ماهی‌های خاویاری.

۲. مناطق مستعد:

o  رودخانه‌ها: رودخانه‌های کرج، چالوس، سفیدرود و زاینده‌رود.

oدریاچه‌ها: دریاچه گهر، دریاچه نئور و دریاچه زریوار.

o  سواحل دریای خزر و خلیج فارس: این مناطق برای ماهیگیری در دریا ایده‌آل می باشند.

o سدها: سدهای لتیان، لار و کرج، طالقان و حوزه کارون.

۳.  چهار فصل بودن: ایران به علت داشتن چهار فصل، امکان ماهیگیری در همه طول سال را فراهم می‌کند.

با دقت به پتانسیل‌های ایران، در صورت گسترش زیرساخت‌ها و تبلیغات مناسب، ایران می‌تواند سالانه بین ۱ تا ۲ میلیارد دلار از گردشگری ماهیگیری درآمد کسب کند. این درآمد می‌تواند به بهبود اقتصاد محلی، تشکیل شغل و نگه داری محیط زیست پشتیبانی کند.

از نظر دیگر اثرات مثبت زیست‌محیطی این نوع گردشگری به شرح زیر است:

• حفاظت از گونه‌های ماهی: با اجرای قوانین ماهیگیری مسئولانه، می‌توان از گونه‌های در معرض خطر محافظت کرد.

•  آموزش جوامع محلی: آموزش جوامع محلی درموردٔ اهمیت نگه داری منبع های آبی و ماهیگیری پایدار.

•  جلوگیری از صید غیرقانونی: با جذب ماهیگیران تفریحی، می‌توان از صید غیرقانونی و تخریب زیستگاه‌ها جلوگیری کرد.

می توان به طور خلاصه او گفت: گردشگری ماهیگیری نه تنها یک فعالیت تفریحی و ورزشی است، بلکه می‌تواند به گفتن یک منبع درآمدی پایدار برای جوامع محلی و حفاظت از محیط زیست عمل کند. ایران با داشتن پتانسیل‌های طبیعی بی‌نظیر، می‌تواند به یکی از قطب‌های مهم این صنعت در جهان تبدیل شود. برای تحقق این مقصد، نیاز به اندوخته‌گذاری در زیرساخت‌ها، آموزش جوامع محلی و تبلیغات بین‌المللی است. با برنامه‌ریزی صحیح، ایران می‌تواند از این صنعت منفعت‌برداری کرده و به رشد اقتصادی و نگه داری محیط زیست پشتیبانی کند.