[ad_1]
به گزارش اصفهانیا
اصفهان امروز_شهرزاد فلاح: آیین رونمایی از کتاب «تاریخ سینما از ما اغاز نمیشود»، عصر روز ۱۹ مرداد ماه در پردیس سینمایی اصفهان مال با وجود سینماگران، پژوهشگران، استادان دانشگاه و علاقهمندان فرهنگ و هنر در این شهر برگزار شد؛ رویدادی که هم رنگوبوی تشکر داشت و هم بوی آشنای نقد و او مباحثه.
این کتاب، به تلاش حامد قصری و مصطفی حیدری، مجموعهای از یادداشتها، مقالات و او گفتوگوهای زاون قوکاسیان منتقد، پژوهشگر و فیلمساز اصفهانی را گردآورده است. آثار گردآوریشده حاصل نزدیک به چهار دهه فعالیت مطبوعاتی و فرهنگی اوست؛ نوشتههایی که تعداد بسیاری از آنها پیشازاین کمتر در دسترس علاقهمندان قرار داشت و اکنون در قالب کتابی منسجم انتشار شدهاند.
گفتن تاثییر برگرفته از باور فروتنانه قوکاسیان است؛ باوری که یادآور میشود سینما، همچون هر هنر دیگر، از میراث گذشتگان جان میگیرد و تداوم آن در گرو پاسداشت این میراث است.
آشنایی دو دههای با زاون
حامد قصری، یکی از گردآورندگان کتاب، در او مباحثه با ما درمورد نخستین دیدار خود با قوکاسیان او گفت: «شناخت من از زاون بازمیگردد به بیست، یا بیست و پنج سال قبل، وقتی که جلسات نمایش و نقد فیلم در اصفهان برگزار میشد و زاون آن جلسات را اداره میکرد. فیلمهایی از برگمان، گدار و دیگر سینماگران جدا گانه جهان به نمایش درمیآمد و او گفت و گوهای پرشوری حوالی آنها شکل میگرفت. فضای آن نشستها چیزی فراتر از تماشای فیلم می بود؛ نوعی کلاس غیررسمی سینما که به پرورش نگاه منتقدانه پشتیبانی میکرد.»
از کلاس محمد حقوقی تا کتابخانه مادر
قصری، در ادامه از تأثیرات شکلگیری نگاه سینمایی قوکاسیان سخن او گفت: «زاون بیشترین تأثیر را از معلم ادبیات و انشای خود، محمد حقوقی، در دبیرستان ادب گرفت. محمد حقوقی، شاعر و نظریهپرداز شعر معاصر ایران، از پایهگذاران جنگ ادبی در اصفهان می بود. او به همراه هوشنگ گلشیری، محمد کلباسی، ابوالحسن نجفی و چند نفر دیگر جریانی را شکل داد که بعدها به یکی از با اهمیت ترین جریانات ادبی ایران تبدیل شد. حقوقی دانشآموزانش را تشویق میکرد که صفحههای گرام موسیقی کلاسیک گوش کنند و فیلمهای مهم ببینند.
او او گفت: هنگامی آگراندیسمان آنتونیونی در سال ۱۳۴۵ در اصفهان اکران شد، زاون با الهام از آن انشایی نوشت. این نگاه متفاوت، در دورانی که تماشاگران زیاد تر جستوجو فیلمفارسی بودند، نشاندهنده جسارت فکری او می بود.»
وی در ادامه افزود: «یکی دیگر از تأثیرگذاران بر زندگی زاون، مادرش آدیک خانم می بود؛ زنی اهل مطالعه با کتابخانهای پربار. نخستین رمانهای زندگیاش را از همان کتابخانه خواند و این توانایی، شالوده علاقهاش به ادبیات و روایت را ساخت.»
نخستین آثار مکتوب
قصری درمورد اولین تألیفات قوکاسیان اظهار داشت: «زاون نخستین کتابش را در دهه پنجاه، درمورد فیلم چشمه آربی اوانسیان نوشت. بعدها مجموعهای از کتابها درمورد سینماگران ایرانی انتشار کرد؛ از بهرام بیضائی و بهمن فرمانآرا تا فاطمه معتمدآریا، گلاب آدینه و حتی رضا ارحام صدر. او باورداشت ثبت تواناییهای سینماگران، بخشی از حافظه فرهنگی ما را نگه داری میکند.»
استاد دانشگاه و حافظ تاریخ شفاهی سینما
گردآورنده کتاب در ادامه او گفت: «زاون علاوه بر تألیف، استاد دانشگاه و مدیرگروه سینمای سوره و سپهر می بود. تاریخ سینما تدریس میکرد و با اعتباری که داشت، استادان برجستهای را به اصفهان میآورد. بعد از درگذشت او، دیگر دانشکدههای سینمایی اصفهان آن عمق و اعتبار اسبق را نیافت.»
او یادآور شد: «یکی از پروژههای مهم زاون، تاریخ شفاهی سینمای ایران می بود. باوجود همه مشغلهها، شب از اصفهان به تهران میرفت، صبح در موزه سینما با چهار تن از سینماگران مهم او مباحثه میکرد و شب مجدد به اصفهان برمیگشت تا به دانشجویان درس بدهد. تعداد بسیاری از چهرههایی که با آنها مصاحبه کرده می بود، امروز دیگر در قید حیات نیستند و اهمیت کار او را دوچندان میکند.»
نقش در سینمای آزاد
قصری در بخشی از او مباحثه به نقش قوکاسیان در جریان سینمای آزاد اشاره کرد: «سینمای آزاد، با منفعت گیری از دوربینهای سوپر ۸، نزدیک به ده سال به پرورش فیلمسازان جوان پرداخت و برخی از آنان بعدها از چهرههای مهم سینمای ایران شدند. زاون در دفتر سینمای آزاد اصفهان فعال می بود. در کتاب سینمای هشت مفصل درمورد این توانایی سخن حرف هایام.»
نگاه زاون به نسل جوان فیلمساز
قصری درمورد رابطه زاون با نسل جوان او گفت: «او به دانشجویانش عشق میورزید، حمایتکننده آنها می بود و با همه سختیهای سینما به آنها امید، انرژی و امکانات میداد. یکی از دلایل اینکه خود زاون دیگر فیلم نساخت، حمایتبیدریغش از فیلمسازان جوان می بود. عملاً خود را وقف جوانان شهرش کرده می بود و آنقدر انرژی گذاشت و به بیماریاش بیدقت می بود که از پا افتاد.»
زاون در یک جمله
هنگامی از قصری خواستیم زاون را در یک جمله توصیف کند، بدون مکث او گفت: «زاون قوکاسیان عاشق سینما و اصفهان می بود.»
انگیزه انتشار کردن کتاب
وی درمورد چرایی تدوین این کتاب گفت: «این تاثییر، ادای دینی به زاون است. خودش دهها کتاب درمورد دیگران نوشته می بود و حقش می بود مجموعهمقالات و یادداشتهایش در یک کتاب جدا گانه انتشار شود.
او در خصوص گردآوری این نوشته ها این چنین اظهار داشت: گردآوری این نوشتهها کار سادهای نبوده است؛ باید بین منبع های پراکنده، نشریات قدیمی و آرشیوهای شخصی جستوجو میکردیم تا این مجموعه کامل شود.»
آینده آثار منتشرنشده
قصری این چنین به پروژههای ناتمام قوکاسیان اشاره کرد: «زاون سالها روی تاریخ شفاهی سینمای اصفهان کارکرده می بود. امیدوارم آن پروژه نیز روزی به کتاب تبدیل شود تا بخشی دیگر از حافظه فرهنگی این شهر ثبت گردد.»
فیلمسازِ پرترهها
در آخر او مباحثه، قصری به وجه فیلمسازی قوکاسیان پرداخت: «زاون فیلمهای ارزشمندی درمورد شخصیتهای ارامنه ساخته است؛ پرترههای هنری قابل تأملی درمورد مرتضی نعمت الهی مجسمهساز و رضا نور بختیار عکاس دارد. یکی از حسرتهای بزرگش ساخت فیلمی درمورد محمد حقوقی می بود که متأسفانه هیچ زمان به سرانجام نرسید.»
کتابی برای زنده نگهداشتن نگاه زاون
با انتشار کردن «تاریخ سینما از ما اغاز نمیشود»، نهتنها مجموعهای از نوشتههای مورد قیمت قوکاسیان در دسترس علاقهمندان قرار گرفته، بلکه دریچهای تازه برای شناخت ابعاد کمتر دیدهشده شخصیت و اندیشههای او گشوده شده است.
این کتاب، تصویری چندلایه از مردی اراعه میدهد که عاشقانه به سینما دل سپرد، برای شهرش اعتبار فرهنگی ساخت و قسمت بزرگی از عمرش را صرف ثبت و روایت تاریخ سینمای ایران کرد. اکنون، میراث زاون در قاب کلمات، همچون فیلمی بیآخر، در ذهن و قلب علاقهمندان باقی خواهد ماند.
دسته بندی مطالب
[ad_2]
منبع