داد از دود

 مردم اصفهان از ۲۸۰ روز قبل ۱۱۳ روز را در هوای آلوده نفس کشیده‌اند و تنها ۱۰ روز هوای این کلان‌شهر پاک بوده است. اصفهان در سال‌های قبل به‌گفتن یکی از آلوده‌ترین کلان‌شهرهای سرزمین بشمار رفته که در پی خشک‌شدن رودخانه زاینده‌رود و تالاب بین‌المللی گاوخونی و تحت‌تأثیر افت بارندگی در دو دهه قبل کانون‌های بحرانی گردوغبار آن افزایش‌یافته و این بحران در کنار صنایع آلاینده و تردد میلیونی خودروها و فرسودگی ناوگان حمل‌ونقل جهت شده که شهر تاریخی اصفهان حتی در بهار و تابستان نیز بیشترین هوای آلوده را داشته باشد.

 درحالی‌که پیش‌بینی می‌شد با نسوزاندن مازوت توسط نیروگاه اصفهان در فصل سرد سال، ناظر افت روزهای آلوده باشیم؛ اما این اتفاق هم نیفتاد و فشارهای بی‌امان باز آلودگی را به سطحی رساند که در دو هفته قبل علتتعطیلی مدارس و ادارات شد. مردم در حالی روزهای آلوده را توانایی می‌کنند که صبح که بر می‌خیزند و تا این مدت ترددی از خودروها در شهر اتفاق نیفتاده تلی از دود در آسمان شهر و در برابر دیدگانشان می‌بینند. کیفیت هوای شهر در شب قبل در حالت سالم بوده؛ اما صبحگاه آژیر قرمز آلودگی در شهر زده می‌شود.

 سالانه بیشتر از ۲ هزار نفر در معرض آلودگی هوا در این شهر جان خواهند داد؛ اما گویا این نوشته برای برخی صنایع آلاینده و مسئولان قضیه مهمی نیست و پایتخت‌نشین‌ها هم برای اصفهان نسخه مازوت سوزی می‌پیچند.

 آلودگی روی ریه تاثییر می‌گذارد، جذب خون می‌شود و علتبیماری‌ها شده و ناتوانی و مرگ زودرس را به همراه دارد. مازوت با سوختنش دی‌اکسید گوگرد و کربن سیاه تشکیل می‌کند و داخل ریه می‌شود و اگر از حد مجاز بالاتر رود به سرطان ختم می‌شود.

 ۱۴ درصد مرگ‌ها در تاثییر سکته قلبی مربوط به آلودگی هوا است. این بدان معنی است که از هر ۱۰۰ مرگ پانزده مرگ به علت آلودگی هوا است. ۵۹۷ همت یعنی ۱۲ میلیارد دلار به طور سالانه شامل هزینه‌های کلی در مبحث آلودگی هوا در کل سرزمین است.

 به حرف های معاون وزارت بهداشت آمار آلودگی هوا در اصفهان با میانگین غلظت ۳۵ بوده و ۲ هزار و ۲۹ مرگ داشته و ۲۵۶۴ نفر در معرض این آلودگی هوا بوده‌اند. هزینه بابت آلودگی هوا در اصفهان ۷۹۶ میلیون دلار بوده است.

 از این آمار و رقم های که بگذریم، این که هر روز ناظر گسترش صنایع و عدم خروج کوره‌های آجرپزی و دیگر صنایع آلاینده از شهر هستیم؛ یعنی تا این مدت تصمیم قاطعی برای از بین بردن آلودگی اصفهان گرفته نشده است. اصفهانی که از چالش‌های گوناگون رنج می‌برد و آینده اندوخته‌گذاری و زیست شهری در آن به خطر افتاده چه برسد به گسترش گردشگری آن. در شهری که نفس‌کشیدن سخت باشد، محیط‌زیست آن در حال فروپاشی باشد نمی‌توان توقع گسترش داشت. نمی‌توان آینده‌ای برای اندوخته‌گذاری در آن متصور شد. وقتی می‌توان به این شهر امید بست و به آینده آن امیدوار می بود که مسئولان به‌جای سخن درمانی و قولهای کلامی مشکلات آن را ریشه‌ای حل کنند.

اگر نگاه حل قضیه داریم ریشه‌های آن را که سال‌ها است اشکار شده دریابیم و در صدد از بین بردن آنها بر بیاییم. نه این که صنایع به فکر منفعت خود باشند و مسئولان به فکر گرفتن عوارض آلایندگی زیاد تر. این که بی‌تدبیری در ذخیره‌نکردن سوخت پالایشگاه‌ها و نیروگاه‌ها یا ناترازی در قسمت‌های گوناگون انرژی را بخواهیم با مازوت سوزی به نفس مردم جاری کنیم نه امید را زنده می‌کند و نه اصفهان را زیست‌پذیر.

بیشتر از بیست سال است که با هر وسیله‌ای زاینده‌رود را از جریان دائمی انداخته‌ایم و بستر رودخانه و تالاب گاوخونی را خشک کرده‌ایم. همین نوشته علتشده تا فصل‌های گرم که نه خبری از مازوت‌سوزی هست و نه وارونگی هوا؛ ریزگردها و گردوغبار راه نفس مردم را ببندد و هر دولتی فقط شعار احیای زاینده‌رود را بدهد و در عمل اتفاقی جز فراهم آب برای ادامه حیات صنایع رخ ندهد.

پروژه‌های آبی هم در پیچ‌وخم بودجه‌های دولت مانده و تا کی نیم‌نگاهی به آن بیندازند و اصفهان چشمش به احیای رودخانه و تالاب گاوخونی روشن شود. مسئولان کشوری، استانی و شهری، زمان بسیاری برای برگشت اصفهان به روزهای آبی خود ندارد. پیش از آنکه شهر از فرونشست، خشکسالی و بی‌آبی فروبنشیند. هویت و آثار تاریخی آن فروبریزد. شهروندانش از مازوت و آلودگی بیمار شوند و بمیرند؛ فکری اساسی برای آن کنید. تدبیری که مردم را به ماندن و ساختن در این شهر امیدوار کند.