ابلاغ پلیس راهور و قیاس با قوانین سختگیرانه جهانی

فکر کنید یک بطری آب، یک ته سیگار روشن یا یک کیسه پلاستیکی از پنجره خودروی جلویی به خیابان پرتاب شود. این صحنه نه تنها نمای زشت شهر را به هم می‌زند، بلکه خطری بالقوه برای خودروی شما و دیگران است. تا دیروز این یک ناهنجاری فرهنگی می بود، اما از امروز پلیس راهور اصفهان مرز آن را تحول داده است: پرتاب زباله از ماشین دیگر فقطً “بی‌فرهنگی” نیست؛ بلکه رسماً “تخلف رانندگی” و مستحق جریمه نقدی است. آیا این سختگیری در سایه قوانین شبیه کشورهای سختگیر، می‌تواند جاده‌های ما را پاکیزه‌تر و ایمن‌تر کند؟

جریمه در انتظار رانندگان؛ پرتاب زباله از ماشین تخلف رسمی راهنمایی و رانندگی است

اصفهان امروز – در یک رویکرد جدی و قاطعانه به منظور نگه داری پاکیزگی معابر و ارتقاء ایمنی جاده‌ای، پلیس راهور استان اصفهان از اعمال قانون رانندگان متخلفی خبر داد که عمل به پرتاب زباله از داخل ماشین به بیرون می‌کنند. این عمل که پیش از این زیاد تر به گفتن یک ناهنجاری فرهنگی و مدنی برداشت می‌شد، اکنون با پافشاری بر جنبه تخلف راهنمایی و رانندگی، به طور رسمی مشمول جریمه‌های قانونی خواهد شد. این تدبیر در پی افزایش نگرانی‌ها نسبت به آلودگی محیط زیست و به‌اختصاصی خطرات ایمنی ناشی از زباله‌های رهاشده در جاده‌ها صورت می‌گیرد.

سرهنگ علی اصغر زارع، رئیس پلیس راهور استان اصفهان، با اظهار این خبر به خبرگزاری مهر ؛ پرتاب زباله از ماشین را رفتاری “ناپسند و خلاف فرهنگ شهروندی” توصیف کرد که علاوه بر آلودگی معابر، می‌تواند “جهت ابراز حوادث و تصادفات رانندگی احتمالی” نیز شود. او تصریح کرد که این عمل به صراحت “یک تخلف راهنمایی و رانندگی محسوب می‌شود” و پلیس با رانندگان متخلف “مطابق قانون حرکت خواهد کرد.”

رئیس پلیس راهور استان اصفهان از عموم شهروندان خواست تا با انجام یک عمل ساده اما حیاتی، نظیر نصب کیسه زباله کوچک در خودروهای شخصی، در نگه داری پاکیزگی و ایمنی معابر شراکت کنند. زارع بر این اصل پافشاری کرد که «همه ما در روبه رو نگه داری محیط زیست و ایمنی همگان مسئولیم» و با مراعات این مسئله ساده می‌توان «جلوی ابراز حوادث ناگوار را گرفته و نمود زیبای استانمان را نگه داری کنیم.»

سختگیری‌های جهانی: ایتالیا با ۱۸ هزار یورو، ایران در قدم نخست جریمه

عمل پلیس راهور اصفهان در حالی صورت می‌گیرد که تعداد بسیاری از کشورهای جهان، سال‌ها است با تصویب قوانین سختگیرانه و اعمال جریمه‌های سنگین، در صدد مقابله با پرتاب زباله از خودروها برآمده‌اند. این قوانین نه تنها با مقصد حفاظت از محیط زیست و افت آلودگی‌ها وضع شده‌اند، بلکه با تمرکز بر جلوگیری از خطرات ایمنی جاده‌ای ناشی از زباله‌های خطرناک، به جستوجو ترقی سطح امنیت در جاده‌ها می باشند.

سیر تحول قوانین جهانی: از تشدید جریمه‌ها تا منفعت گیری از دوربین

قوانین مربوط به ممنوعیت پرتاب زباله از ماشین، در زیاد تر کشورهای گسترش‌یافته، به‌خصوص در دو دهه تازه و با تشدید نگرانی‌های زیست‌محیطی بعد از سال ۲۰۲۰، سخت‌گیرانه‌تر شده‌اند. این قوانین طبق معمولً شامل جریمه‌های مالی مستقیم، توقیف یا تعلیق گواهینامه و حتی حبس در موارد شدید می باشند.

ایتالیا (۲۰۲۵): پرچمدار جریمه‌های سنگین

ایتالیا با تصویب قانون جدیدی در سال ۲۰۲۵ که از ۹ آگوست اجرایی شده، یکی از سخت‌گیرانه‌ترین رویکردها را در پیش گرفته است. جریمه‌های سنگین تعیین‌شده در این سرزمین می‌تواند تا سقف ۱۸,۰۰۰ یورو برای پرتاب زباله‌های گوناگون از ماشین برسد. مسئله حائز اهمیت این قانون، عدم نیاز به دستگیری متخلف در لحظه و اتکا به عکس پلاک ماشین توسط دوربین‌ها برای اعمال جریمه است. به طور اشکار، جریمه پرتاب ته سیگار تا ۱,۱۸۸ یورو و پرتاب کنسرو، بطری یا کیسه تا ۱۸,۰۰۰ یورو افزایش می‌یابد. تخلفات در مناطق حفاظت شده امکان پذیر به توقیف وسیله نقلیه، تعلیق گواهینامه و حتی حبس تا ۷ سال منجر شود.

ایالات متحده آمریکا: قوانین ایالتی متنوع و بازدارنده

در آمریکا، اگرچه قانون فدرال مستقیمی وجود ندارد، ایالت‌ها قوانین محلی سختگیرانه‌ای را اجرا می‌کنند. به گفتن مثال، در کالیفرنیا جریمه از ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ دلار متغیر است و امکان انجام کار داوطلبانه در پاکسازی محیط نیز وجود دارد. تگزاس حداقل ۵۰۰ دلار و برای تخلفات مکرر تا ۲۰۰۰ دلار جریمه، به همراه کار داوطلبانه محیطی تعیین کرده است. در شهرهایی همانند سیاتل، جریمه‌ها امکان پذیر حتی با توقیف ماشین همراه باشد.

بریتانیا (انگلستان) و استرالیا: جریمه‌های اداری و مسئولیت مالک

در بریتانیا، بر پایه قانون حفاظت محیط زیست (Environmental Protection Act 1990)، پرتاب زباله مشمول جریمه اداری است که طبق معمولً بین ۵۰ تا ۵۰۰ پوند متغیر است. در استرالیا (نیوساوت ولز) نیز، مسئولیت به طور پیش‌فکر بر مسئولیت مالک ماشین گذاشته می‌شود و جریمه‌ای معادل ۵۰۰ دلار برای مالک شخصی و ۱,۰۰۰ دلار برای مالک شرکت تعیین شده است.

پرتاب زباله و ایمنی جاده‌ای: تأثیر جریمه‌ها بر افت حوادث و آلودگی

تحلیل تطبیقی مقدار جریمه‌ها نسبت به متوسط درآمد سالانه در کشورهای گوناگون، رویکردهای متفاوت دولت‌ها را به خوبی مشخص می کند:

همانطور که نمودار قیاس‌ای مشخص می کند، ایتالیا با تعیین جریمه‌هایی که می‌تواند تا بیشتر از نیمی از درآمد سالانه افراد را شامل شود، رویکرد سختگیرانه‌ترین را در پیش گرفته که نشان‌دهنده شدت برخورد قانونی با این تخلف است. در روبه رو، جریمه‌ها در آمریکا، انگلیس و استرالیا نسبتاً کمتر و زیاد تر جنبه بازدارندگی در سطح محلی و اداری دارند.

تأثیر اجرای قوانین بر افت آلودگی و ایمنی جاده‌ای

اجرای این قوانین، تأثیر مستقیمی بر افت زباله‌های رهاشده در جاده‌ها و افت تصادفات مرتبط داشته است. قوانین سختگیرانه‌ای که با سیستم‌های نظارتی و دوربین‌ها تحکیم شده‌اند (همانند ایتالیا)، تبدیل افت محسوس آلودگی‌های محیطی شده‌اند. پرتاب زباله‌هایی همانند بطری یا ته سیگار می‌تواند علت حواس‌پرتی راننده یا تشکیل مانع ها خطرناک در مسیر شود که به‌طور مستقیم در ابراز تصادفات جاده‌ای نقش دارند. مطالعات مشخص می کند که شدت و شدت اجرای قانون، همراه با پیوست‌های آموزشی، بازدارندگی را تحکیم کرده و به افت تخلفات و تصادفات پشتیبانی می‌کند.

با این حال، اثربخشی کامل این قوانین نیازمند همکاری بین بخشی دولت، پلیس و مردم است و باید با فرهنگ‌سازی و بهبود زیرساخت‌های ایمنی همراه باشد تا تأثیر مثبت آن حداکثری شود.

نکات کلیدی حقوقی: نحوه اثبات جرم و دوربین‌های مداربسته

اثبات جرم پرتاب زباله از ماشین، به‌اختصاصی در سیستم‌های قضایی که بر ادله متقن تکیه دارند، نیازمند شواهد قوی است.

نحوه اثبات جرم و موارد استثنا

اثبات جرم طبق معمولً فقطً با فیلم یا عکس دوربین‌های مداربسته و خصوصی کافی نیست، مگر این که فیلم کیفیت و وضوح بالایی داشته باشد و بتواند به همراه دلایل فرد دیگر همانند شهادت شهود یا اقرار اراعه شود. در قوانین کیفری، فیلم‌های دوربین مداربسته زیاد تر به گفتن ادله کمکی (امارات) به شمار می‌روال.

موارد استثنا نیز می‌توانند شامل موقعیت‌هایی باشند که پرتاب زباله غیرعمدی یا در شرایط اضطراری صورت گرفته است، یا مواردی که ثابت شود فرد فرد دیگر غیر از مالک، عمل به تخلف کرده است. برای مثال، در استرالیا و آمریکا، اگر ثابت شود راننده یا فرد تقصیر کار شخص فرد دیگر بوده، مالک ماشین امکان پذیر از مسئولیت معاف شود.

منفعت گیری از دوربین‌های خصوصی

دوربین‌های خصوصی (خانگی یا مغازه) تنها در صورتی می‌توانند به گفتن مدرک کمکی منفعت گیری شوند که قوانین نصب و حریم خصوصی به‌طور کامل مراعات شده باشد و از کیفیت بالایی برخوردار باشند. منفعت گیری غیرقانونی از دوربین‌ها، ضبط در اماکن ممنوع یا بدون مجوز، امکان پذیر خود جرم محسوب شده و علت ابطال مدرک شود. دوربین‌ها موظف به نگه داری حریم خصوصی افراد می باشند و در صورت سوء‌منفعت گیری، صاحب دوربین امکان پذیر با مجازات روبه رو شود.

در نهایت، پیروزی در برخورد با این تخلف، چه در اصفهان و چه در سطح بین‌المللی، نیازمند ترکیبی از قوانین بازدارنده و شدید، نظارت پلیسی و دوربینی دقیق و از همه مهم‌تر، ترقی سطح فرهنگ شهروندی و مسئولیت‌پذیری عمومی است. شهروندان باید بپذیرند که پاکیزگی و ایمنی جاده‌ها، مسئولیت جمعی است و یک عمل به ظاهر کوچک، می‌تواند عواقب بزرگ زیست‌محیطی و جاده‌ای داشته باشد.