در آغاز سال می‌لادی جدید، اخبار غیر‌رسمی درباره تعطیلی پروژه خودروی اپل با نام کد تایتان منتشر شد و مشخص گردید که شرکت کوپرتینو پیش رو سالی پر از چالش دارد. اما مشکلات اپل تنها به پروژه خودرویی محدود نیست؛ چند روز پیش وزارت دادگس‌تری ایالات متحده آمریکا (DOJ) با ثبت شکایتی، این شرکت را به انحصارگرایی در بازار تلفن‌های هوشمند متهم کرد. قطعا چالش‌های حقوقی اپل به این پرونده ختم نمی‌شود و آن‌ها با دعاوی قضایی جدیدی از سوی اپیک گیمز نیز روبرو هستند. در این گزارش به بررسی ابعاد این پرونده و ادعا‌های دولت آمریکا می‌پردازیم.
مروری بر دلایل شکایت دولت آمریکا از اپل
در ۲۱ مارس ۲۰۲۴ (۲ فروردین ۱۴۰۳) رسانه‌های مختلف از شکایت وزارت دادگس‌تری آمریکا علیه اپل به دلیل انحصار در بازار گوشی‌های هوشمند خبر دادند. در متن شکواییه، شواهدی نظیر اختلال در عملکرد سوپراپلیکیشن‌ها، مسدود کردن برنامه‌های استریم ابری برای بازی‌های ویدیویی، کاهش کیفیت پیام‌رسانی بین آیفون و پلتفرم‌های اندروید و محدودیت عملکرد سایر ساعت‌های هوشمند در کنار آیفون، به عنوان مستندات اتهامات انحصار‌گرایانه ذکر شده‌اند.
فرد ساینز، سخنگوی اپل، با تأکید بر حق دفاع شرکت در این پرونده، اظهار داشت این شکایت، ماهیت اپل و ویژگی‌های یکپارچه‌سازی محصولات شرکت را در بازار‌های رقابتی تهدید می‌کند. اگر این شکایت به نتیجه برسد، توانایی اپل برای خلق فناوری‌هایی که مردم از این شرکت انتظار دارند، دچار اختلال خواهد شد.
علاوه بر موارد فوق، اپل در ماه‌های اخیر و به دلیل قوانین اتحادیه اروپا، تغییرات مهمی در محصولات خود اعمال کرده است. جایگزینی پورت لایتنینگ با تایپ‌سی و امکان سایدلودینگ، از جمله اقداماتی هستند که به‌ترتیب تسهیل شارژ و دسترسی به برنامه‌های متنوع را برای کاربران فراهم آورده‌اند. در نتیجه می‌توان پیش‌بینی کرد که در صورت پیروزی دولت آمریکا در این پرونده، سیاست‌های بازاریابی کوپرتینو‌ها به‌شکل قابل‌توجه‌ی دگرگون شده و شاهد تحولات بنیادین در اکوسیستم اپل خواهیم بود.
سهم بالا اپل از بازار تلفن‌های هوشمند
آیفون‌ها با فروش بیش از یک می‌لیارد دستگاه، سودآور‌ترین محصول شرکت محسوب می‌شوند و وزارت دادگس‌تری نیز استناد به همین آمار، ادعا کرده که اپل تمام تلاش خود را برای حفظ جایگاه فعلی به کار بسته و با راهکار‌های انحصار‌گرایانه در پی نگهداری درآمد خود در این صنعت است. اختلال در عملکرد آی‌مسیج و اپل واچ با سایر تلفن‌ها، به‌نظر می‌رسد عاملی است که دستگاه‌های اندروید را در نگاه عموم کاربران ضعیف‌تر نشان دهد و تمایل به خرید آیفون را تقویت کند.
در شکایت اخیر خود، وزارت دادگس‌تری به ناکامی تلفن‌های هوشمند چندین شرکت از جمله آمازون، ال‌جی، اچ‌تی‌سی و ویندوزفون مایکروسافت به دلیل موانع ایجادشده در بازار توسط اپل اشاره کرده است. بر این اساس، DOJ ادعا می‌کند که در حال حاضر تنها سامسونگ و گوگل به‌عنوان رقبای جدی اپل در بازار تلفن‌های هوشمند ایالات متحده شناخته می‌شوند.
نقص کارکرد در پیام‌رسانی
در یک کنفرانس مطبوعاتی، مریک گارلند، دادستان کل ایالات متحده، از استراتژی پیام‌رسانی اپل انتقاد کرد؛ سیاستی که به‌گفته وی، نگاه منفی کاربران آیفون نسبت به دستگاه‌های رقیب اندروید را به دنبال داشته است. او با تأکید بر عدم رمز‌نگاری مکالمات کاربران اندروید در آی‌مسیج، این موضوع را دلیلی برای اشتراک‌گذاری رسانه‌ای ضعیف تلفن‌های اندروید در خصوص پیام‌رسان‌ها دانست.
اپل برای جبران این خلأ اعلام کرد که از یک پروتکل پیام‌رسانی جدید به نام RCS برای بهبود ارتباطات در آی‌مسیج بهره خواهد برد. با این حال، وزارت دادگس‌تری آمریکا همچنان بر این باور است که کیفیت پایین پیام‌رسانی بین پلتفرم‌ها، یکی از دلایل سوق دادن کاربران به سمت خرید آیفون‌هاست.
محدودیت کارکرد پوشیدنی‌های هوشمند
جنبه دیگری از شکایت DOJ مربوط به عملکرد ناقص سایر ساعت‌های هوشمند در iOS است؛ چرا که عموم کاربران به این نتیجه رسیده‌اند که کارکرد تقریبا تمام ساعت‌ها — به‌جز اپل واچ — در اکوسیستم اپل با اختلال مواجه است و تنها طیف محدودی از ویژگی‌ها را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. در حالی که اپل واچ‌ها سازگاری کامل و پاسخ‌گویی راحت‌تر پیام‌ها را در اثر تطبیق کامل با اکوسیستم کاربری اپل ارائه می‌دهند. به همین دلیل DOJ مدعی است که کوپرتینو‌ها از ساعت‌های خود به‌عنوان ابزاری برای تشویق کاربران به خرید آیفون‌های جدید بهره می‌برند. (نکته قابل‌توجه است که پوشیدنی‌های مجهز به سیستم‌عامل در سامسونگ و گوگل از اتصال به آیفون‌ها پشتیبانی نمی‌کنند.)
اختلال در کارکرد برنامه‌ها
در ماه‌های اخیر، فشار‌های زیادی از سوی اتحادیه اروپا بر اپل برای کاهش کنترل بر اپ‌استور وارد شده که در نهایت امکان سایدلودینگ را برای کاربران کشور‌های این اتحادیه به ارمغان آورد. با این حال، وزارت دادگس‌تری آمریکا نسبت به هزینه‌های تعیین‌شده برای توسعه‌دهندگان و همچنین می‌زان دسترسی برنامه‌های آن‌ها برای کاربران آیفون اعتراض دارد. قطعا این پایان ماجرا نیست؛ کمیسیون اروپا در یک کنفرانس مطبوعاتی، از آغاز تحقیقات پیرامون عدم انطباق اپل و دو شرکت دیگر با قانون بازار‌های دیجیتال (DMA) خبر داد.
همان‌طور که در پرونده ذکر شده، سیاست‌های اپل کارکرد سوپراپلیکیشن‌ها را مختل کرده و قوانین این شرکت از درآمدزایی مایکروسافت و سایر برنامه‌های استریم ابری در بازی‌های ویدیویی جلوگیری کرده است. اگرچه به‌نظر می‌رسد DMA تغییرات مثبتی در سیاست‌های کاری اپل ایجاد کرده، اما شرکت‌های بزرگ نظیر مایکروسافت همچنان ناخرسند هستند. برای مثال، فیل اسپنسر، مدیرعامل مایکروسافت گیمینگ (Microsoft )، اخیرا اظهار داشته است که تغییرات اعمال‌شده همچنان ناکافی بوده و نمی‌تواند رقابت را در بزرگ‌ترین پلتفرم بازی جهان پایدار نگه دارد.
احتمال پیروزی DOJ در پرونده
ربکا هاو آلنزورث، استاد دانشگاه و معاون پژوهشی دانشکده حقوق وندربیلت، معتقد است که شکایت DOJ علیه اپل دلایل منطقی برای پیروزی دارد. به عقیده او، این دادخواست نه تنها زیان‌های توسعه‌دهندگان را برجسته می‌کند، بلکه به بررسی رفتار‌های انحصار‌گرایانه اپل و آسیب‌های وارده به مصرف‌کنندگان می‌پردازد. آلنزورث با قیاس دلایل این پرونده با شکایت‌نامه کمیسیون تجارت فدرال (FTC) علیه آمازون، شانس پیروزی بیش‌تری برای دولت آمریکا و DOJ پیش‌بینی می‌کند.
علاوه بر این، او توضیحات وزارت دادگس‌تری در این پرونده را بسیار مؤثردقیق می‌داند. یکی از نکات کلیدی که در توضیحات DOJ مورد توجه قرار گرفته، تردید والدین دارای آیفون در خرید گوشی اندرویدی برای فرزندانشان است که ریشه در نگرانی‌های احتمالی پیرامون قابلیت‌های ارتباطی محدود این تلفن‌ها دارد. چنین مواردی در قالب رقابت انحصار‌گرایانه اپل بیان شده‌اند؛ زیرا می‌توانند به‌شکل قابل‌توجه‌ی بر انتخاب‌های مصرف‌کننده در آینده تأثیر بگذارند و تلفن‌های اپل را به گزینه اول در سنین بالا‌تر تبدیل کنند.
از سوی دیگر، ویلیام کوواچیچ، رئیس اسبق FTC و استاد دانشکده حقوق دانشگاه جورج واشنگتن، شکایت‌نامه DOJ را بی‌نقص و مناسب ارزیابی می‌کند. او معتقد است که وزارت دادگس‌تری آمریکا با بررسی پرونده‌های مشابه، از جمله شکایت اپیک گیمز علیه اپ‌استور (که در نهایت به نفع اپل تمام شد)، توانسته ضعف‌های احتمالی دادخواست خود را رفع کند و استدلال‌های قانونی و محکمه‌پسند را تدوین نماید.
انتقال محل دادرسی به ایالت نیو سی دلیل دیگری است که می‌تواند احتمال پیروزی دولت آمریکا را افزایش دهد؛ در سال ۲۰۰۴، DOJ با طرح دعوی انحصار‌گرایانه علیه شرکت، موفق به محکومیت آن‌ها شد. قطعا وجود مقر مهم سامسونگ در این ایالت و دوری از مرکز اصلی اپل در کالیفرنیا، عاملی دیگر در این تصمیم محسوب می‌شود.
با بررسی پرونده اپیک گیمز، دولت آمریکا سهم ۶۵ تا ۷۰ درصدی اپل در بازار تلفن‌های هوشمند را هدف قرار داده و باید ثابت کند که اپل بدون افت قابل‌توجه تعداد مشتریان، کیفیت خدمات خود را کاهش داده است. قطعا آلنزورث یادآور شد که اگرچه اکثر دادگاه‌ها قدرت انحصاری را با ۹۰ درصد سهم بازار می‌سنجند، اما پرونده با سهم ۷۵ تا ۸۵ درصدی به نتیجه رسید و امکان سناریوی مشابه در پرونده DOJ و اپل وجود دارد.
نتیجه احتمالی پرونده
آلنزورث می‌گوید که مقامات DOJ در پی ناکامی یا نابودی اپل نیستند و تنها با ارائه دستورالعمل‌هایی، اصلاح موارد ذکرشده را در نظر دارند؛ درست مشابه کی که اتحادیه اروپا اتخاذ کرده است. از طرف دیگر، اعمال محدودیت‌ها می‌تواند پرونده را در چالش‌های حقوقی جدیدی به دام بیندازد. برای مثال، نمی‌توان به اپل اجازه تولید گوشی داد اما آی‌مسیج، اپ‌استور و سیستم‌عامل آن را مسدود کرد. به همین دلیل اصلاح ایرادات وارده (در صورت اثبات ادعای DOJ) می‌تواند نتایج بهتری برای کاربران و توسعه‌دهندگان به ارمغان بیاورد. همزمان با این پرونده، اتحادیه اروپا نیز اصلاحات در اپل را ادامه می‌دهد و به احتمال زیاد شاهد تغییرات بیش‌تری در دستگاه‌ها یا ساختار کاری اپل خواهیم بود. با وجود این، مدیران شرکت بر دفاع از تمام حقوق اپل در این پرونده تمرکز دارند و به‌نظر می‌رسد باید منتظر چالش‌های قضایی بیش‌تری بین کوپرتینو‌ها و DOJ بمانیم.
ممکن است بپسندید
پادکست فارسی از چالش‌های دوران بلوغ خود می‌گوید_اصفهانیا
کنیستر چیست و چه ماموریتای در ماشین دارد؟_اصفهانیا
دانشمندان برای اولینبار از DNA پوست، جنین انسانی ساختند_اصفهانیا
چرا خودروهای تازه تویوتا بر پایه پلتفرم‌های قدیمی ساخته خواهد شد؟_اصفهانیا
دیزنی خواستار توقف منفعت گیری از شخصیتهای خود توسط Character.AI شد_اصفهانیا