شفافیت قدم نخست حل مشکل آب اصفهان است

این بار دکتر مهدی طغیانی، دکترای اقتصاد، عضو هیئت‌رئیسه و سخنگوی کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی مهمان تحریریه روزنامه می بود تا حوالی برخی از با اهمیت ترین موضوعات روز جامعه پاسخگو باشد. در ادامه متن گفتگوی نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی را می‌خوانید:
آب و زاینده‌رود دو کلیدواژه‌ای است که در هر گفتگوی رسمی و غیررسمی در رابطه آن سوال پرسیده می‌بشود و لحظه‌به‌لحظه پیگیر موضوعات مرتبط با آن هستیم. حالت آینده پروژه‌های آبی اصفهان چطور است؟
از نقطه اغاز با نگاه دانشگاهی به مجلس ورود داشته‌ام. مسائلی هست که طی سال‌های متمادی پیچیده و چندبعدی بودند و عمیق‌ شدن مسائل اصفهان به‌خصوص در حوزه آب را در عمل دیده‌ام و روزبه‌روز هم لحاظی نو ابراز می‌کند. سال نخست ورود به مجلس همکاران اسبق که کارشان همه شده می بود اظهار می‌کردند با اهمیت ترین قضیه آب است و ما مشاورینی داشتیم که به شما معارفه می‌کنیم، صورت‌قضیه این‌طور نقل شد که منبع های آبی ناتراز و مهم‌ترین کار هم که باید صورت بگیرد قضیه بهشت‌آباد است. ورود به قضیه زاینده‌رود با کلیدواژه بهشت‌آباد گره‌خورده می بود. در آن زمان هم مدیریت استان با همین دست‌فرمان جلو می‌رفت، در جلسه‌ای با رئیس اسبق سازمان حفاظت محیط‌زیست و نمایندگان استان اصفهان در مجلس گفتن شد راه‌حل اراعه شده چالش زیست‌محیطی دارد بعد ما با راه‌حلی روبرو بودیم که خود مشکل تشکیل می‌کرد. هر چه جلوتر آمدیم و با ابعاد گوناگون و اشخاص گوناگون گفتگو داشتم فهمید شدیم اصلا قضیه این‌گونه نیست که ما با یک پروژه فنی و آب‌رسانی بتوانیم قضیه آب اصفهان را برای همیشه حل کنیم؛ پیش‌ازاین هم پروژه آب‌رسانی داشته‌ایم و اساسا پروژه کوهرنگ 3 و بهشت‌آباد هم نه به دلایل فنی به دلایل سیاسی و اجتماعی متوقف است. قضیه زاینده‌رود با آنارشیسم مدیریتی روبه رو است، هرج‌ومرج و بی‌نظمی وجود دارد و آب را حتی هنگامی بیاوریم بعد از گذشت چند سال باز هم رودخانه خشک را داریم.

قضیه اساسی دقیقاً کجاست چه راه‌هایی رفته شده و در ادامه مسیر چه باید کرد؟
اگر مسائل و مشکلات حکمرانی آب در فلات مرکزی درست نشود، قضیه آب زاینده‌رود حل نخواهد شد. پمپاژ آب کوهرنگ 3 مطرح خوبی است؛ اما به علت این که پارسال 1440 میلی‌متر بارندگی داشتیم؛ اما زاینده‌رود عمده سال خشک می بود و این موجودی برف، آبی به اصفهان نرساند، آب کوهرنگ 3 نیز به اصفهان نمی‌رسد، مصارف با منبع های تازه تطبیق اشکار می‌کند هر چه منبع های را افزایش می‌دهیم مصارف نیز افزایش می‌یابد چرا؟ برای این که مدیریت و تدبیری وجود ندارد تدبیر بین دو استان حل نشدنی مانده است و وزارت نیرو نیز نتوانسته است در این نوشته مدیریت خود را جریان دهد تا این نوشته حل نشود کوششهای مذبوحانه‌ای رخ می‌دهد. دهه 80 با تقسیم استانی حوضه آبریز کار خراب شده است بن – بروجن زاییده مدیریت غلطی می بود که رقم خورد و سوال جواب داده نشده توسط وزارت نیرو این است که چرا استانی که سد کارون 4 آن 2 میلیارد مترمکعب آب دارد و 5/2 میلیون مترمکعب ظرفیت مخزن آن است نباید آن استان را تغذیه کند و زاینده‌رودی که 4/1 میلیون مترمکعب حجم مخزن دارد باید کل آن استان را آب شرب دهد. این‌ها زاییده همان هرج‌ومرج مدیریت در وزارت نیرو است تا این حل نشود بقیه کوششها نتیجه نمی‌دهد و مردم اصفهان این وسط قربانی می باشند.

بعضی اوقات می‌شنویم که برخی از اشخاص قبل از ورود به مجلس قولهای آبی که به‌نوعی نقطه‌ضعف مردم اصفهان است را دستاویز قرار خواهند داد. تا چه حد این شعارها به حقیقت نزدیک است؟
در انتخابات با شعار پروژه آب‌رسانی برای رأی آوردن تلاش می‌کنند. از نظر دیگر نگاه‌های قومی و قبیله‌ای هم وجود دارد، قضیه زاینده‌رود را اگر بخواهیم ریشه‌ای مورد برسی قرار دهیم با ضعف در حکمرانی اغاز می‌بشود و با ضعف در حکمرانی منبع های آب در فلات مرکزی همه می‌بشود. نه با یک مطرح انتقال آب این مشکل حل نمی‌بشود و تنها به‌صورت یک مسکن عمل می‌کنند. اتفاق را ریز کنیم با اهمیت ترین قضیه این اتفاق غول مصرف است که هیچ‌گاه اشباع شدنی نیست سهم شرب زاینده‌رود 400 میلیون مترمکعب در سال است. به‌تازگی وزیر مسکن در جلسه شورای مسکن استان اصفهان در 2 دقیقه 3 شهرک مصوب کرد که معضلی تازه است. اصفهان نیاز جمعیتی که دارد با ساخت‌وساز داخلی حل می‌بشود پروژه‌های اضافه‌تر باری است که به این استان تحمیل می‌بشود. کشاورزی بالادست هم تا جایی که بتواند از این آب منفعت گیری می‌کند و صنعت هم که مسیر خود را می‌رود. زیاد تر آبخوان پایین‌دست و بالادست هم درحال‌گسترش است. در او گفت و گو مدیریت قضیه به اغاز حرکت بهبود هم نرسیده‌ایم. همانند انسانی که مبتلا به امراض گوناگون است؛ اما هم چنان به رژیم نادرست تغذیه‌ای خود ادامه می‌دهد. بهبود از نقطه‌ای اغاز می‌بشود که بدانیم وضع حاضر چیست. حکمرانی غلط با شفافیت قابل‌حل است. شفاف نیستیم یا نمی‌توانیم یا خوابیم یا خودمان را به خواب‌زده‌ایم.
نگاه وزارت نیرو به قضیه آب زاینده‌رود و اصفهان چیست؟
در کل می‌توان او گفت شفافیت و شراکت ذی‌نفعان و قانونمندی وجود ندارد. وزارت نیرو با برداشت‌های اضافه برخورد نمی‌کند و پرونده قضایی برای برداشت‌های نادرست نمی‌بشود و این روال نادرست علتمی‌بشود این روال توسط دیگر استان‌ها هم ادامه اشکار کند. از نظر دیگر مسئله این است که مردم اصفهان به‌گفتن زخم‌خورده این اتفاقات خریداران باغ‌هایی می باشند که با این حالت درست شده‌اند؛ باغاتی که با این حالت غیرمجاز (سرقت آب) ساخته می‌بشود را نخرید. در جلسه مجمع نمایندگان با رئیس قوه قضاییه گفتن کردیم قانون توزیع عادلانه آب می‌گوید وزارت نیرو باید قبل از هرگونه برداشتی جانشین آن را فراهم کرده باشد؛ همین یک قانون اجرا بشود مشکلی نخواهیم داشت. آب تا این مدت نیاورده برده شده است. تا سبک زندگی را اصلاح نکنیم زاینده‌رود درست نمی‌بشود نه این که بگویم در حکمرانی آب هیچ حرکتی نشده؛ اما آن تصوری که داشتیم برای حل قضیه رخ نداده است.

 
چه مقدار او گفت و گو سکوت را در حکمرانی غلط ناظر هستیم. به‌خصوص در این دو‌ساله اکثر نمایندگان اصفهان سکوت کرده‌اند.
این که برخی از نمایندگان سخن بگویید نمی‌کنند، سکوت می‌کنند یا بعضا مواضعی می‌گیرند که بعضی اوقات اوضاع را بدتر کند به علت ناآگاهی است؛ اما نماینده‌ای که قرار است از اصفهان به مجلس ورود داشته باشد باید قضیه زاینده‌رود برایش حلاجی شده باشد و طبعا مواضعی بگیرند و سخن بگویید‌هایی کنند که وضع را بهتر کند. مدیریت اسبق حوضه آبریز قائل به این می بود که جریان طبیعی است و همه‌جای سرزمین همین‌طور است و حتی نظر داده می بود که کشاورزان به فکر شغل جانشین باشند که به‌شدت با این اظهارنظر برخورد داشتیم. مدیر جاری قضیه را بهتر فهمیدن کرده است. قضیه دوم او گفت و گو شفافیت است، بالادست از آب برداشت دارد و بدتر این که تخفیف برداشت هم به آن می‌دهیم به این صورت که برق را قطع کنند شب تا صبح دو برابر منفعت گیری می‌کنند، امسال این حالت تحول کرد و نصب کنتورهای هوشمند علتشد اندکی حالت اصلاح بشود. گمشدگی بین سد تنظیمی زاینده‌رود و چم آسمان داریم.
صنعت در اصفهان در مسیر قضیه آب چه جایگاهی دارد؟
باید برای صنعت فکری بشود. صنعت در اصفهان حقوق آب‌بری ندارد مهمان ناخوانده است و باید از جایی دیگر آب برای آن فراهم بشود. بهترین حرکت برای این نوشته انتقال آب از دریا می بود هرچند از لحاظ اقتصادی هزینه‌بر است. بعضی اوقات توسط برخی از نمایندگان استان‌های هم‌جوار نقل می‌بشود که مشکل انتقال آب و برداشت آب توسط استان‌های ما صدمه‌زننده نیست؛ بلکه صنعت آب اصفهان را می‌بلعد، دیگر با انتقال آب از دریا به اصفهان صنعت سر سفره زاینده‌رود نخواهد می بود؛ اما داستان صنعت در اصفهان نگرانی نیز به همراه دارد که این روال گسترش داشته باشد و باید از این حالت پیشگیری بشود. نه به این منظور که ناموافق گسترش هستیم؛ بلکه از گسترش بیشتر از حد صنعت در اصفهان باید پیشگیری بشود. به جز صنعت در تلاش هستیم از جنوب اصفهان تا بخشی از شهر اصفهان و شهرستان‌های شمالی بار شرب را از زاینده‌رود برداریم.
خروجی ملموس هنگامی است که بتوانیم به مرحله آخر برسیم روزی که به مجلس آمدیم 90 درصد زاینده رود خشک می بود و کمتر از 30 روز از 365 روز آب داشت هرچقدر این تعداد روز افزایش اشکار کرده است به علت اجرای مطرح‌ها بوده است. یک حرکت دیگر برای شفافیت در حال اجرا است. شرکتی دانش‌بنیان پروژه‌ای را در شهرک علمی و تحقیقاتی اجرا می‌کند که با تحلیل عکس‌های ماهواره‌ای بالادست با تفکیک هزار متر دقیقا اظهار بشود آب در کدام نقطه برداشت می‌بشود و در قسمت آلودگی هم این روال انجام می‌بشود. اگر در بالادست زاینده رود دقیقا اشکار بشود می‌توان دسترسی آزادانه به مردم داده بشود و پروژه در حد گمانه‌زنی نیست. از نظر علمی مشکلی نداریم و برخورد قضایی را با اسناد نقل می‌کنیم. فهمیدن عمومی و رسانه‌ای از قضیه زاینده‌رود این سال‌ها پیشرفت داشته است و مردم بعد از فهمیدن قضیه مطالبه می‌کنند و گزارش می‌خواهند.

نمایندگان چالش اول استان را چه می‌دانند؟
در استان 20 نماینده داریم 10 نماینده قضیه مهم آنها زاینده رود است برخی از نمایندگان خود را بیرون از حوضه آبریز زاینده رود می‌دانند و بعضا ناظر حرکت‌هایی هستیم که خلاف جهت زاینده رود خواهد می بود. تصوری نادرست وجود دارد که همه نمایندگان استان پیگیر نوشته آب زاینده رود می باشند. در نوشته آلودگی هوا نیز روال به همین صورت است بخشی از نیروی ما در حل مسائل داخلی هدر می‌رود؛ چرا که یک مقصد را جستوجو نمی‌کنیم این‌ها همه برگرفته از گسترش‌نیافتگی ما است.

احیای گاوخونی چه وضعیتی دارد؟
یکی از مواردی که بر آن پافشاری داشته‌ایم و از رئیس سازمان محیط‌زیست مطالبه کرده‌ایم این که چرا پیگیر گاوخونی نیستید. قدم اول برداشته شد و در نتیجه دو سه روز آب را باز کردند. باید حق شهر اصفهان را مطالبه حقوقی کنید. زیاد از مناطق شهری اصفهان حقابه بر زاینده‌رود می باشند باید مطالبه حقوقی بشود تا نتیجه دهد نقشه خوفناکی از فرونشست زمین اصفهان داریم که نتیجه ندادن حقابه زمین اصفهان است. از همه ابزار و توان می‌توانیم برای پیشبرد برنامه‌ها کاری کنیم. آن چیزی که مأموریت خود و دیگر نمایندگان می‌بینم این می بود که دیگر اکنون باید برویم جستوجو آنکه توافقات انجام شده را اجرایی کنیم. راهکار اصفهان سماجت و پیگیری است تا این مشکل حل بشود چرا که این حجم از مصوبه‌ای که ما در رابطه آب زاینده‌رود داریم هیچ استانی در هیچ موضوعی ندارد و تنها باید این مصوبه‌ها را با سماجت برای رسیدن به نتیجه پیگیری کرد. به همین منظور پیگیری‌ها را از سران قوا اغاز کرده‌ایم در قوه قضاییه کارگروه بازدید مسائل حقوقی زاینده‌رود رها شده می بود. توقع این که به یک‌باره نوشته زاینده‌رود حل بشود غیرممکن است. چرا که آرام‌آرام زاینده‌رود به این حالت افتاده است و برای احیا نیز نیاز به زمان دارد. جوان‌ها در اصفهان باید بدانند که این شهر و بودونبود آن به زاینده‌رود محکم است. زاینده‌رود فانتزی نیست حیاتی است در نظام سیاسی ما نیاز است که مرتب قضیه‌ای پیگیری بشود تا به نتیجه برسد در غیر این صورت نتیجه‌ای در پی نخواهد داشت.

   
به سراغ هوای اصفهان برویم. حالت مازوت سوزی از نگاه شما چطور است؟
ورود ما به مسائل باید مبتنی به داده باشد در رابطه مازوت سوزی در اصفهان نیز داستان به همین منوال است. در نیروگاه شهید منتظری تا به این لحظه هیچ داده‌ای مبنی بر مازوت سوزی قبول نشده؛ اما داستان اصفهان فراتر از مازوت سوزی است چرا که چسبیده به اصفهان 300 کوره آجرپزی داریم این موارد را ده‌ها سال احداث کرده‌اند که این انباشت نشان از بی‌تدبیری و حکمرانی صنعت در این نقطه از جغرافیا شده است. کمربند صنعت آلاینده به دور اصفهان بارگذاری بیشتر از ظرفیت اصفهان همین مسائل را در پی دارد که کم یا زیاد آلایندگی را دارند. در او گفت و گو محیط‌زیست این است که مشکل را ریشه‌ای نمی‌شناسیم و برخورد موثر نمی‌کنیم. با برخی از صنایع برخورد می‌بشود و در نهایت به علت نبوده است مدرک مستند راه به جایی برده نمی‌بشود. با شرکتی در شهرک علمی و تحقیقاتی تعاملی شده تا بتوانیم با اظهار روزانه آمار با این حالت مقابله کنند و سازمان محیط‌زیست با منفعت گیری از این داده‌ها برخورد کند و رسانه پیگیر بشود که سازمان محیط‌زیست چند پرونده در این حوزه راه اندازی داده است و دستگاه قضا نیز احکامی صادر کرده است. به‌طور مثال از سال 95 تا بحال تنها سه پرونده در این رابطه برای ذوب‌آهن در اصفهان تشکیل شده علی‌رغم ده‌ها مورد آلایندگی که یکی برائت گرفته و دومی اندکی جریمه و سومی در دست عمل است و این حالت بازدارنده نیست. قانون خوبی در حوزه هوای پاک داریم؛ اما اجرای خوب نداریم که ملزومات آن رصد و ابزار و نظارت خوب می‌خواهد. باید به سراغ فن‌آوری برویم چرا که تنها راه کمکی به ما است.
ریسباف یک مصوبه گرفت از هیأت وزیران که بانک ملی آن را واگذار کند چرا هم چنان اجرا نشد؟
آخرین تصمیم در رابطه ریسباف این می بود این مجموعه که از دارایی‌های بانک ملی محسوب می‌شد از تملک این بانک خارج و به میراث سپرده بشود، بر پایه قانون محاسبات عمومی این کار توانست توسط دولت انجام بشود. بانک ملی بعدازاین اتفاق توسط وزیر اقتصاد نامه‌ای به معاون اول نوشت که عدد درشتی از اندوخته ما کم می‌بشود و به قوت این بانک در اراعه تسهیلات‌دهی و ترازنامه زیان می‌زند بعد ملزوم است جایگزینی صورت بگیرد؛ اما هیچ کجای نامه نیامده است که این نوشته را ملغی کنید. بانک ملی معتقد است تا وقتی که نامه تعیین تکلیف نشده است ریسباف را تحویل ندهد، اما استانداری هفته قبل جلسه‌ای برگزار کرد و عملا ریسباف را تحویل گرفت؛ ولی قاعدتاً سند هم چنان منتقل نشده در گیرودار او گفت و گو‌های اداری است. از نظر دیگر برای تحول کاربری ریسباف شهرداری به‌گفتن گسترش‌دهنده انتخاب شده است؛ اما بدون شک تا تعیین تکلیف حالت این مجموعه اشکار نشود فعالیتی را اغاز نخواهد کرد. ما در اصفهان فضای موزه‌ای خوب داریم طرحی که نظر شده مطرح اصفهان دیروز امروز فردا است موزه ریسباف قرار نیست یک موزه ساده و با آوردن تعدادی اشیا پر بشود ناظر مهم این پروژه استانداری است.

کلیات بودجه 1403 در مرحله اول تصویب نشد علت آن چه می بود؟
بودجه به نظرم نقاط قوتی داشت. با اهمیت ترین نقطه قوت واقعی بودن آن می بود هم عدد نفت و مالیات واقعی دیده شده می بود اوراق و فروش اموال نیز به همین منوال می بود کسری مقداری می‌توانست داشته باشد با اهمیت ترین او گفت و گو مجلس در رابطه برنامه هفتم می بود که به‌طور مثال مصوب شده حقوق بازنشستگان با سازوکاری بالا برود؛ اما این نوشته در بودجه دیده نشده و سازمان برنامه‌وبودجه معتقد می بود که این نوشته قانون نیست؛ یعنی قبول نشده است اگر قبول بشود می‌آوریم و در نهایت سازمان برنامه‌وبودجه پذیرفت 50 همت سقف بودجه را اضافه کند و این حرکت را انجام دهد و مواردی که در برنامه هفتم بوده است در بودجه اعمال بشود و برنامه‌وبودجه گفتن می‌کند که برخی از موارد که در برنامه هفتم آورده‌اید بار مالی بسیاری در پی دارد و نمی‌توانیم اجرایی کنیم.